Het doet een beetje denken aan een Canadees chalet, zijn hoofdkwartier op de gigantische basis bij Kandahar Airfield. Om het onder deze primitieve omstandigheden toch een beetje allure te geven, is er een mooi pleintje ingericht met nette paadjes met kiezelstenen. De gast loopt langs twee monumenten (een van de NAVO en een van de Amerikanen), en passeert dan de NAVO-vlag en die van de Afghanen.
 |
 |
| Beluister het interview met generaal-majoor Ton van Loon. 5'55" | |
Wisselend commando
Met ingang van 1 november is dit 'chalet' gedurende zes maanden het werkdomein van generaal-majoor Ton van Loon. Deze Limburger voert dan het NAVO-bevel over het meest gevaarlijke gebied van Afghanistan, met strijdtonelen als Kandahar, Helmand en nu ook Uruzgan. De voorganger van Van Loon was de Canadese brigadegeneraal David Fraser; een Britse generaal zal hem volgend jaar opvolgen. En zo zullen de komende jaren Canada, Nederland en Groot-Brittannië om beurten het commando voeren over deze zuidelijke provincies. Op dit moment zijn daar zo'n elfduizend NAVO-militairen gestationeerd, waaronder ook een groot Amerikaans troepencontingent in de provincie Zabul.
CommandocentrumIn het commandocentrum staan tientallen laptops opengeklapt, vertellen de klokken de tijd in alle delen van de wereld en tonen kaarten de grote omvang van het gebied. Televisiebeelden, met en zonder nachtkijkergroene kleur, laten de bewegingen van de troepen door Zuid-Afghanistan zien. Nu is het hier rustig, zeggen de militairen, maar als er echt wat aan de hand is, gaat de deur dicht en moet jij hier heel snel weg.
Veilige omgeving
Nooit eerder heeft een Nederlandse officier zo'n zware klus gehad onder omstandigheden die het best kunnen worden omschreven als 'semi-oorlog'. Vergelijkingen zijn al gemaakt met de Slag in de Javazee tijdens de Tweede Wereldoorlog en de Koreaanse oorlog. Maar 'Fase III' van ISAF - het zuiden - is een geval apart. De officiële opdracht van de VN-Veiligheidsraad is om ten behoeve van de Afghaanse regering een veilige omgeving te scheppen opdat wederopbouw mogelijk zal worden. Soms betekent dat vechten tegen de Taliban, op andere momenten weer het uitvoeren van kleinschalige wederopbouwprojecten.
Generaal Van Loon laat zich niet meesleuren in de in Nederland nog steeds gevoerde discussie of het nu een 'vechtmissie' of een 'wederopbouwmissie' is. "Wij moeten op bepaalde plaatsen, daar waar we niet kúnnen opbouwen, bereid zijn om ook te vechten om die veiligheid te realiseren. Dat kan je niet los van elkaar zien", zegt de generaal. "Als je alleen maar opbouwt en daarna iemand anders het weer kan opblazen, dan heb je er niets aan. Als je alleen maar vecht zonder wat op te bouwen, heb je er overigens óók niets aan. Je kunt niet roepen: 'Ik jaag die Taliban even weg.' Het is geen schoolpleintje waar je een paar vervelende kinderen wegjaagt."\
Geen koerswijziging
Nederland krijgt het commando over de zes zuidelijke provinciën van Afghanistan, waaronder de 'Nederlandse' provincie Uruzgan, het 'Britse' Helmand, het 'Canadese' Kandahar, en Zabul, waar Amerikaanse en Roemeense troepen actief zijn. In de andere twee provincies zijn nauwelijks NAVO-troepen gelegerd. Maar Van Loon haast zich te benadrukken dat de NAVO-operatie er nu niet opeens 'Nederlands' zal uitzien. Misschien een enkel vleugje 'Dutch Approach', maar absoluut geen koerswijziging. Van Loon: "Het kan niet zo zijn dat iedere keer als hier een nieuw kleur commandant komt, we wat anders gaan bedenken. Dat is voor de Afghanen slecht, dat is voor de internationale troepenmacht slecht, en uiteindelijk ook voor Nederland slecht. Dus we moeten sowieso doorgaan op de ingeslagen weg."
Niet opvallen
Zich sterk profileren is de generaal, tot vorige week commandant van de 43ste Gemechaniseerde Brigade in Havelte ook niet van plan. "Als wij niet opvallen, als niemand merkt dat ik hier commandant geweest ben, maar de gouverneur in Kandahar, de gouverneur in Uruzgan, en de regionale commandant van het Afghaanse leger verschrikkelijk goed bij hun mensen zijn overgekomen, hebben we ons werk pas écht goed gedaan."
En wat als er na de verkiezingen van 22 november een kabinet komt dat de Nederlandse troepen uit Afghanistan wil weghalen? Als de Afghaanse missie in de Nederlandse opinie toch te veel lijkt op een vechtmissie, waarvan in ieder geval de PvdA gruwelt? Militairen doen, zoals bekend, niet aan politiek maar generaal Van Loon wil er wel iets over kwijt. "Ik hoop in ieder geval heel sterk dat we dat niet doen. Ik vind dat we een verantwoordelijkheid genomen hebben, en dat we die in ieder geval moeten invullen."
Bette Dam is freelance journalist; Hans de Vreij is defensiespecialist van de Wereldomroep
