|
Meer dan vijf jaar lang was Aslan Maschadov de ongrijpbare leider van het Tsjetsjeense verzet. Meermalen gedurende die periode meldden de Russische autoriteiten dat hij zou zijn gewond of zelfs gedood, maar keer op keer maakte Maschadov zelf een einde aan alle speculatie. Maar de publicatie van de foto van een dode Maschadov laat geen ruimte meer voor twijfel: de Tsjetsjeense leider is door Russische troepen om het leven gebracht.
In schaarse schriftelijke interviews aan Russische en buitenlandse media bleef de
rebellenpresident hameren op de noodzaak van onderhandelingen. Alleen op die manier zou er een eind kunnen komen aan het bloedige Tsjetsjeense conflict. Voor het laatst deed hij dat begin februari. Maschadov kondigde eenzijdig een staakt-het-vuren af, naar hij zei als ‘gebaar van goede wil’, om zijn ‘wil tot vrede’ te demonstreren’ en ‘de Russische leiding tot rede te brengen’. Het bestand was ook bedoeld om Moskou en de wereld te demonstreren dat Maschadov en niemand anders het Tsjetsjeense verzet controleerde.
Gezag
Volgens het Kremlin had Maschadov geen gezag meer onder de rebellen en was de feitelijke leiding in handen van de veel radicalere Sjamil Basajev. Het wegvallen van Maschadov maakt de weg vrij voor een aanzienlijke radicalisering van het verzet. Basajev en de al even militante Dokoe Oemarov worden genoemd als belangrijke kandidaten voor het leiderschap van de rebellen.
Basajev staat in Rusland te boek als terrorist nummer een. Hij heeft de verantwoordelijkheid opgeeist voor het bloedige gijzeldrama in Beslan, waarbij in september vorig jaar 339 mensen omkwamen, meer dan de helft van hen kinderen. Basajev is ook de man achter een reeks eerdere gijzelingsacties en bomaanslagen, waarbij honderden mensen de dood vonden. Met Basajev aan het hoofd viel een groep Tsjetsjeense rebellen in 1999 de buurrepubliek Dagestan binnen en gaf daarmee het startschot voor de tweede Tsjetsjeense oorlog.
Maschadov heeft zich herhaaldelijk publiekelijk gedistantieerd van de strijdmethoden van Basajev en benadrukte dat zijn strijd gericht was tegen Russische militaire doelen, niet tegen vrouwen en kinderen. Daarom ook was Basajev ontheven van enige officiële functie binnen het Tsjetsjeense verzet.
Populariteit
Aslan Maschadov maakte carrière als beroepsofficier in het Sovjet-leger. In 1992 keerde hij de militaire dienst de rug toe om in het naar onafhankelijkheid strevende Tsjetsjenië een leger op te bouwen. Als hoofd van de Generale Staf gaf hij tijdens de eerste Tsjetsjeense oorlog leiding aan het verzet tegen de Russische troepen en bereikte daarmee grote
populariteit onder de lokale bevolking.
In het voorjaar van 1996 werd de Tsjetsjeense president Dzochar Doedajev gedood door een Russische raket, maar de euforie daarover in Moskou was van korte duur. Vier maanden later veroverden de rebellen onder leiding van Maschadov en Basajev de hoofdstad Grozny en moest het Kremlin zich neerleggen bij de nederlaag.
|
Bij de daarop volgende presidentsverkiezingen versloeg Maschadov met overmacht zijn directe rivaal Sjamil Basajev. Veel Tsjetsjenen hoopten dat Maschadov zou aansturen op betere betrekkingen met Moskou. Maar Maschadov bleek niet bij machte de golf van geweld die Tsjetsjenië na de oorlog overspoelde, te beteugelen.
Ontvoeringen
Ontvoeringen waren schering en inslag en veel prominente figuren in Maschadovs entourage waren direct betrokken bij de lucratieve mensenhandel. Ook pogingen van Maschadov om Basajev tot de orde te roepen, toen deze in 1999 ten strijde trok tegen de Russen, liepen op niets uit.
Moskou negeerde zijn pogingen een nieuwe oorlog te voorkomen en stuurde opnieuw troepen naar de Kaukasus-republiek. Die oorlog, die inmiddels aan tienduizenden burgers en meer dan 6.000 Russische soldaten het leven heeft gekost, duurt tot op de dag van vandaag voort. Met de dood van Maschadov lijkt een duurzame vrede verder weg dan ooit.
