In tijden van crisis zijn regeringen meestal niet erg populair bij de burgers. Dat is niet zo bij de Chileense president Michelle Bachelet. Zes maanden voor de volgende presidentsverkiezingen blijft haar populariteit groeien. Daarmee is ze de meest prestigieuze president van Latijns-Amerika, in weerwil van haar populistische collega's in de rest van het continent.
"Ik heb ervoor gezorgd dat mijn regering de nadruk legt op het sociale aspect, omdat ik vind dat een land dat groeit welstand moet kunnen garanderen voor de hele bevolking. We willen Chili veranderen in een moderne sociale welvaartsstaat met minimale sociale zekerheden voor alle burgers. We willen een einde maken aan het verschil tussen kinderen van rijke ouders en kinderen die uit een arm gezin komen met ouders die praktisch geen onderwijs genoten hebben."
Krottenwijken
Michelle Bachelet (1951) spreekt alsof er nog veel moet gebeuren. Maar het is het succes van dit sociale programma dat haar zo populair heeft gemaakt. In april zei meer dan tweederde van de bevolking achter haar te staan, de steun voor de regeringscoalitie groeide in drie maanden van 44 naar 56 procent. Ze heeft met haar vriendelijke, bijna moederlijke aanpak het land verenigd.
"Toen in 1990 de democratie in Chili hersteld werd, was er een enorm aantal krottenwijken waar mensen in zeer armoedige omstandigheden leefden. Toen ik gekozen werd, ben ik begonnen daar een einde aan te maken. In 2010 zal er in heel Chili geen krottenwijk meer zijn en bovendien hebben we de kwaliteit van de woningen verbeterd."
"En waarom lukt ons dat? We zijn een serieus land, met verantwoordelijkheidsgevoel, we hebben gespaard. En daarom laten we de armen en kwetsbaren niet betalen voor de crisis. Ik wil deze crisis bestrijden door de economie nieuw leven in te blazen, dynamischer te maken, zodat de zwakkeren niet voor de kosten op hoeven te draaien."
Niet bitter
Het gesprek vindt plaats in La Moneda, het presidentiële paleis in de hoofdstad Santiago. Hier pleegde in 1973 haar voorganger Salvador Allende, omsingeld door de militairen van generaal Augusto Pinochet, zelfmoord. Bachelets vader was brigadegeneraal van de luchtmacht tijdens de regering van Allende. Zelf werd ze tijdens de dictatuur opgepakt en gefolterd in de beruchte gevangenis Villa Grimaldi.
Dat verleden heeft haar blijkbaar niet bitter gemaakt. En dat straalt af op heel Chili. Het land, dat voor en na de militaire dictatuur zwaar verdeeld was tussen links en rechts, schaart zich nu breed achter de hervormingen. Dat neemt niet weg dat de rijken nog nooit zo rijk zijn geweest. Is die trend onstuitbaar?
"Inderdaad behoort Chili tot de landen met de grootste ongelijkheid op het gebied van inkomen. De daarvoor gebruikte index was bij het laatste onderzoek voor het eerst in 40 jaar iets verbeterd. Maar wat belangrijker is: de armoede is met 13 procent afgenomen. Belangrijker dan de verbetering van de cijfers vind ik de mensen. Onze kinderen en onze grootouders zullen meer kansen hebben."
"De spreiding van de economische macht vind ik daarom belangrijk. We hebben een grote impuls gegeven aan de micro-, kleine en middelgrote bedrijven. Want dáár kun je de economische macht verdelen en daar is bovendien veel werkgelegenheid. Over het algemeen genereren de grote geautomatiseerde bedrijven relatief veel minder werkgelegenheid. En dat is dan ook een sociale uitdaging: enerzijds het steunen van ondernemingszin en vernieuwing en anderzijds een betere verdeling van de economische macht."
WapenwedloopHet recente bericht dat Chili achttien F-16 gevechtsvliegtuigen van de Nederlandse luchtmacht overneemt, heeft beroering gewekt in de regio. Is dit het begin van een wapenwedloop in de Andes?
"Het enige wat Chili doet is de luchtvloot vernieuwen, niet uitbreiden. Als de F-16's komen - die niet nieuw zijn - gaan de F-5´s eruit. Dit zijn oude gevechtsvliegtuigen die hoge onderhoudskosten met zich meebrengen. Bovendien hebben we dan één type vliegtuigen."
"Als Chili iets heeft getoond is het wel dat we een vredelievend land zijn. En we willen dat het onze buurlanden ook goed gaat. Er is geen enkele reden om bang te zijn. Het gaat hier gewoon om een modernisering van de luchtvloot, een efficiëntere aanpak."
Unie
Chili speelt een prominente rol in het streven een Zuid-Amerikaanse Unie te vormen, naar het voorbeeld van de Europese Unie. Een moeizaam proces, niet alleen vanwege vele territoriale geschillen maar ook door uiteenlopende ideologische benaderingen.
"We moeten geduld hebben en vasthoudend zijn. De Europese Unie heeft 50 jaar nodig gehad, sinds het verdrag van Rome, en zelfs nu zijn er nog onderwerpen waarbij individuele landen besluiten hun eigen weg te gaan. In deze tijden van financiële en economische crisis zien we dat de individuele antwoorden van de regeringen niet voldoende zijn. We hebben een globaal antwoord nodig."
"Het energieprobleem in Latijns-Amerika bijvoorbeeld kan alleen gezamenlijk worden opgelost. Als we alle energiebronnen bij elkaar optellen is er genoeg voor het hele continent. Maar net als bij de inkomens zijn de energiebronnen ongelijk verdeeld. Het is een zware en moeilijke taak en soms gaat het langzaam, soms sneller. Ik ben optimistisch."
Staatsbezoek
De Chileense president Michelle Bachelet brengt van maandag 25 mei tot en met woensdag 27 mei een staatsbezoek aan Nederland. Zij komt op persoonlijke uitnodiging van Koningin Beatrix. Sinds de dictatuur van generaal Pinochet hebben Nederland en Chili een speciale band: Nederland heeft de democratische krachten in Chili altijd gesteund, zowel financieel als ideëel. De handel tussen Chili en Nederland bedraagt 4 miljoen dollar per jaar. Bachelet zal overeenkomsten tekenen op cultureel gebied met de universiteit van Leiden en op landbouwkundig gebied met de universiteit van Wageningen.
Meer over: Chili, Michelle Bachelet, Salvador Allende
