 |
| Scène uit theaterstuk: 'Taal is wezenlijk voor je identiteit' (fotograaf: Mohamed el-Hakouni) |
El Hoceima, Noord Marokko. De grote zaal van het Collegio Espagnol is afgeladen. Jong en oud is gekomen voor het optreden van de lokale Theatergroep van de Rif. Steeds als een rake one-liner van Benabdenbi - de Berberheld over wie het stuk gaat - de zaal ingeslingerd wordt, laait het gejoel op. Het is voor de Riffijnen nog heel nieuw, om goed en professioneel theater in hun eigen taal mee te maken, en ze geven luidkeels blijk van hun enthousiasme.
Beleving van de Amazigh-taal
Met dit stuk won de Nederlands-Marokkaanse theatermaker Chaïb Massaoudi kortgeleden twee prijzen op het Amazigh-Festival in Casablanca: die voor het beste script en die voor de beste regie. Een van de acteurs, Tariq, kreeg bovendien de prijs voor de beste acteur. Chaïb Massaoudi: "We zijn heel blij met de prijzen! Het is een erkenning van ons werk en het geeft aan dat er nu in Marokko meer ruimte is voor de beleving van de Amazigh-taal en cultuur. We spelen dit stuk in het Tarrifit, de taal van de Riffijnen. Het gaat over een man uit de vorige eeuw, Benabdenbi, volgens de één was hij filosoof, volgens de ander gek. In mijn regie komen de kleinkinderen van Benabdenbi na dertig jaar afwezigheid terug in zijn huis. Ze vinden daar niet wat ze verwachtten. Ze praten over wat ze gemist hebben en wat ze in die dertig jaar geleerd hebben. Zo ontdekken ze wie ze zijn. Benabdenbi is natuurlijk allang dood, maar zijn woorden blijken nog steeds waardevol te zijn."
 |
| Scène uit theaterstuk: 'Taal is wezenlijk voor je identiteit' (fotograaf: Mohamed el-Hakouni) |
"In Nederland weten veel Nederlands-Marokkaanse jongeren niet goed wie ze zijn. Je presenteert jezelf als Amsterdammer als je in Rotterdam bent, maar wie ben je dan verder? Je hebt daarnaast je eigen cultuur, je eigen naam. Maar ik denk dat jongeren van zestien, zeventien jaar helemaal niet zo bezig zijn met hun identititeit. Die zijn vooral bezig een plek te veroveren in de Nederlandse samenleving. Zij willen geaccepteerd worden, succesvol zijn en hun toekomst uitstippelen. Je identiteit vormen komt echt later, op een leeftijd als je op zoek ben naar wat je aan je eigen kinderen kunt meegeven: wie ben ik?."
Achterlijk
De Amazigh-talen en -culturen werden in Marokko lang beschouwd als achterlijk en Berbers werden onderdrukt. Inmiddels wordt het Tamazight, zoals de drie Marokkaanse varianten van de Berbertaal worden genoemd, met uitsterven bedreigd. Chaïb Massaoudi: "Ik vind het zonde als onze taal uitsterft. In taal druk je je emoties uit, in je eigen taal is dat altijd uitzonderlijk en krachtig, iets vanzelfsprekends. Hier in Marokko is onze taal, het Tarrifit, lang als onbelangrijk en minderwaardig beschouwd. Op school moest je Arabisch leren, en Frans. Wij leerden niet onze eigen taal te schrijven. Veel Imazighen zeggen zelf ook: 'met onze taal kun je geen droog brood verdienen', dus die leren een andere taal. Maar taal is wezenlijk voor je identiteit. Als ik met Imazighen praat, dan heb ik andere gesprekken dan wanneer ik met anderen uit een andere cultuur praat. Ik kan in een andere taal uitleggen wat mijn taal, mijn cultuur is, en zo mijn cultuur en taal overdragen. Zo kan ik met een ander delen wie ik ben, hoe ik ben, wat de codes van mijn cultuur zijn."
In Nederland maakt Massaoudi soms theater in het Tarrifit. Maar vaker in het Nederlands, omdat de jonge generatie Nederlandse Marokkanen beter Nederlands spreekt. "Maar ik probeer in mijn stukken wel hier en daar de Amazigh-cultuur een plek te geven. Of ik dit stuk ook in Nederland ga opvoeren? Goed idee."
Meer over: Amazigh, berbercultuur, marokko, Nederland, theater
