Geen vervoermiddel is zo Nederlands als de fiets. Toch hebben onderzoekers van de Technische Universiteit Delft nu pas een rekenmodel ontwikkeld waarmee de dynamica van de fiets op een betrouwbare manier kan worden voorspeld.
 |
Promovendus Jodi Kooijman geeft een speciale onderzoeksfiets een flinke zet. De fiets rijdt de zaal in en Kooijman holt mee. Op een gegeven moment krijgt de fiets een duw naar rechts. Kooijman is niet aan het oefenen voor een circusact - al heeft hij de vaardigheid inmiddels waarschijnlijk in huis - maar is bezig met wetenschappelijk onderzoek naar de dynamica van de fiets.
Hij is geïnteresseerd in vragen als: Hoe komt het dat een fiets uit zichzelf zo stabiel rechtuit blijft rijden? Hoe maakt een fietser een bocht? En wat gebeurt er als je tijdens het rijden tegen een fiets duwt?
Velocipèdes
Er is uiteraard al vaker onderzoek gedaan naar de dynamica van de fiets. De eerste velocipèdes dateren tenslotte al van begin 19e eeuw. Maar een echt degelijk rekenmodel heeft dat volgens onderzoeksbegeleider dr. ir. Arend Schwab van Werktuigbouwkunde nooit opgeleverd:
"In de historie hebben veel mensen interesse gehad voor de dynamica van de fiets, maar alle rekenmodellen verschillen en geven net iets andere uitkomsten. Dat is voor een wetenschapper weinig bevredigend. Wij van de TU Delft hebben daarom contact gezocht met collega's van Cornell University in de VS en de University of Nottingham in Groot-Brittannië om de verschillende modellen te vergelijken. Daar is een goed rekenmodel uitgerold."
Parameter
Fabrikanten ontwerpen nieuwe fietsen door middel van een soort trial and error -systeem. Een nieuw rijwiel ontstaat op de tekentafel, maar al snel worden verschillende proefexemplaren echt in elkaar gezet. Het ene model rijdt wel lekker, het andere niet. Met het rekenmodel dat door de TU Delft is ontwikkeld kun je precies voorspellen hoe een nieuwe fiets gaat rijden nog voordat er twee buizen aan elkaar zijn gelast.
Het computermodel berekent bijvoorbeeld bij welke snelheid een bepaald fietsmodel stabiel is. Schwab zegt hierover: "In het verleden keek men slechts naar drie parameters: wielbasis, stuurhoek en algehele geometrie. Maar in ons rekenmodel zitten wel 25 parameters, bijvoorbeeld massaverdeling van het achterframe, de lengte van de voorvork, etcetera. Met meer parameters kun je meer en nauwkeurigere ontwerpvarianten maken."
Geldgebrek
Met het rekenmodel zouden fietsfabrikanten stabielere fietsen voor bijvoorbeeld ouderen kunnen ontwerpen. Toch staat de fietsindustrie niet in de rij om zich de onderzoeksresultaten toe te eigenen. De financiering van het project loopt zelfs gevaar. Jodi Kooijman is na één jaar al ontslagen, terwijl zijn promotieonderzoek vier jaar in beslag neemt. Maar er is hoop, zegt Arend Schwab: "Na een artikel in universiteitskrant Delft Integraal blijken fietsfabrikanten toch meer interesse te hebben dan we dachten. Binnenkort heb ik een gesprek met een heel grote partij, dus wie weet."
SURF VERDER:
