Een onderzoek naar een nieuwe behandeling van alvleesklierontsteking is op een dramatische mislukking uitgelopen. Tijdens de onderzoeksperiode, van 2003 tot 2006, zijn 24 Nederlandse patiënten overleden. In een controlegroep van patiënten die het experimentele middel niet kregen, overleden veel minder mensen.
 |
| Bifidobacterium, een melkzuurbacterie, toegepast in de voedingsmiddelenindustrie |
De proef met probiotica voor mensen met een acute ontsteking aan de alvleesklier vond plaats in vijftien verschillende ziekenhuizen in Nederland, waaronder de zes Academische Ziekenhuizen. Het onderzoek richtte zich op de mogelijk heilzame werking van probiotica. Aan het onderzoek deden 296 mensen mee.
De proef liep van medio 2004 tot oktober 2007. In de groep die probiotica kreeg toegediend overleden 24 patiënten; in de controlegroep van mensen die een nepmiddel - een placebo - innam, overleden er negen. Een tussentijdse evaluatie leverde toen nog geen verontrustende gegevens op. Pas tijdens de eindevaluatie in oktober vorig jaar werd duidelijk dat de behandeling gevaar voor de gezondheid opleverde.
Geen duidelijkheid
Professor Hein Gooszen, hoofd van de afdeling Heelkunde in het UMC in Utrecht en eindverantwoordelijke voor het onderzoek, heeft geen idee waarom het onderzoek zo tragisch is geëindigd. "We tasten volstrekt in het duister. We wilden onderzoeken of we met het middel het aantal infecties bij patiënten met acute alvleesklierontsteking konden verlagen. Dat bleek niet het geval. En volstrekt onverwacht zagen we die grote verschillen in sterfte." De oorzaak is onduidelijk, maar volgens prof. Gooszen is het statistische verschil zo evident dat die wel iets met de probiotica te maken moet hebben. "Alleen weten we niet hoe en waarom het is gebeurd. Dat is een schok, maar waar."
 |
| Prof. Hein Gooszen van het UMC Utrecht, hoofdonderzoeker in het probiotica experiment (foto (c) ANP) |
Dodelijke combinatie
De grootste sterfte deed zich voor onder de groep die als gevolg van een acute alvleesklierontsteking met zeer ernstige ziekteverschijnselen in het ziekenhuis lagen. "Dat waren mensen die binnen 24 tot 48 indrukwekkend ziek werden", zegt Gooszen. "Patiënten die naar de Intensive Care moesten en ondersteuning nodig hadden van hun hart- nier- en longfunctie. Van die mensen wisten we dat de kans op overleven maar 50 procent was. En in die groep is het kennelijk zo dat het middel een mechanisme in werking heeft gezet waardoor deze mensen zijn overleden."
 |
| Probiotica in gezondheidsdrankjes: geen gevaar voor de gezondheid. |
Positieve effecten
Probiotica worden op veel andere terreinen wel met succes gebruikt. Zo laat het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht weten een lopende proef bij gezonde kinderen gewoon af te maken. Mogelijk hebben de bacteriën een heilzame werking bij allergieën. Volgens het ziekenhuis is in dit onderzoek wel degelijk een positieve werking te zien.
De Inspectie voor de Volksgezondheid stelt een onderzoek in naar de sterfgevallen. Volgens het Universitair Medisch Centrum in Utrecht hebben de onderzoekers zich gehouden aan de bestaande regels voor medisch onderzoek bij mensen. Ook de medisch-ethische commissie, die controleert of de regels zijn gevolgd, zou geen onrechtmatigheden hebben geconstateerd.
Meer over: alvleesklieronsteking, hein gooszen, probiotica. onderzoek, universitair medisch centrum utrecht
