Radio Nederland Wereldomroep

Nederlands > NIEUWS > Nederland > Taal

Fascinatie voor oubollige woorden

Genootschap strijdt voor behoud van belegen woorden

Door Andrea Spoon

31-03-2006

Het Neerlandsch Genootschap ter bevordering van het Belegen Woord"Er liggen veel te veel oude woorden te verstoffen'', zegt Victor Frederik.  Woorden als: bekokstoven, sponde, blikskaters, potjandorie en sakkerloot. Ze zijn te mooi om in de vergetelheid te raken, vindt hij. Daarom heeft Frederik samen met Judy Zweijtzer de woorden verzameld en Het Neerlandsch Genootschap ter bevordering van het Belegen Woord opgezet.

Frederik en Zweijtzer zijn sinds vier maanden ouderwetse, vergeten woorden aan het verzamelen. Beiden hebben vanuit hun achtergrond een sterke passie voor taal. Frederik heeft als freelance journalist gewerkt voor diverse jeugdbladen en werkt nu samen met Zweijtzer in de theaterwereld.
''Het is eigenlijk een uit de hand gelopen hobby'', zegt Frederik. ''We waren op vakantie en zaten een beetje te brainstormen over oubollige, rare woorden. We kwamen op het woord fnuikend, en vanuit dat woord zijn we verder gaan denken.We vroegen ons af wat fnuikend nou betekent. Het zijn woorden die je niet gebruikt, maar waar je wel de betekenis van denkt te weten en daar blijft het dan vaak bij.''

Website
"We vroegen ons af of er nog meer mensen waren met een fascinatie voor ouderwetse woorden. Al gauw bleek dat mensen in onze omgeving ook weer oubollige woorden wisten.'' Uiteindelijk kreeg het duo zoveel reacties, dat ze besloten de woorden te verzamelen en ze in een bestand te zetten. ''Dat gaf wat meer overzicht.''
Uiteindelijk werd het zo'n lange lijst, dat we er een website van hebben gemaakt.
Frederik: ''Ja, en deze is ook vol oubollig taalgebruik.''

Belegen woorden
Volgens Frederik bestaan er 'Jong en Oud' belegen woorden, net als bij kaas. Een duidelijk onderscheid is er niet echt. Vaak worden 'Jong Belegen' woorden nog wel gebruikt in ons spraakgebruik. Woorden zoals akkefietje en betoeterd. ''Maar eigenlijk is het meer een kwestie van gevoel.'' De meeste woorden zijn terug te vinden in het woordenboek. ''Ik check regelmatig of een woord in de Van Dale staat, en dat blijkt wel zo te zijn. Het is jammer dat er nog geen subcategorie Belegen Woorden bestaat'', zegt hij lacherig.

Genootschap
De twee zochten een passende naam voor de website. Die naam moest natuurlijk een oubollige, ouderwetse uitstraling hebben. Voor Frederik is de naam van de site: Het Neerlandsch Genootschap ter bevordering van het Belegen Woord eigenlijk een geintje, het heeft niets wetenschappelijks. Als het maar belegen klinkt is,  zijn criterium.
Het Genootschap heeft als doel vergeten woorden weer onder de aandacht te brengen. Volgens Frederik hoeven we ze gelukkig niet te gebruiken. "Praten in belegen woorden is ook erg moeilijk, het communiceren gaat veel te traag. Schrijven is beter, alhoewel het wel even tijd kost voordat je een 'belegen' brief geschreven hebt.''

Discussies
Het Genootschap ontvangt wekelijks reacties van mensen die woorden willen toevoegen aan de lijst. Ze komen overal vandaan, ook uit het buitenland. Het Genootschap  kijkt of ze dat woord al in de lijst hebben. ''De mensen die gereageerd hebben ontvangen een mailtje in oubollig taalgebruik terug'', zegt Frederik.
Soms ontstaan er levendige discussies tussen bezoekers onderling over bepaalde woorden. Bestaat dat woord wel of niet en is het wel 'belegen' genoeg om in de lijst opgenomen te worden. ''Zo hadden we laatst iemand die het woord lummel wilde toevoegen aan de site. Wij vroegen ons af of dat nou wel een belegen woord is. Uiteindelijk hebben we het toch maar aan de lijst toegevoegd.''

Voor Frederik is het verrast worden wel het allerleukste van dit project. ''Je weet nooit met welke woorden mensen komen. Mensen vinden de site zo leuk, dat ze  gaan zoeken naar ons 'verstofte' collectieve geheugen. En wij zorgen wel dat het bewaard blijft''.

Meer over: belegen, genootschap, oubollig, woorden