Met Rum, roti, onrecht
levert Jolien Harmsen een debuutroman af die er wezen mag. Het is
meer dan alleen een spannend verhaal over de moord op een
watertaxichauffeur op een Caribisch eiland. Harmsen laat de lezer
ook proeven van het Caribische leven. En ze laat zien waartoe
cultuurverschillen kunnen leiden.
Het verhaal van Rum, roti, onrecht is snel verteld. Op het fictieve Caribische eiland St. Cecilia wordt de watertaxi teruggevonden van Smiley, de goedlachse allemansvriend. Zijn laatste tocht was met een Amerikaans echtpaar dat met hun zeiljacht al weken in de baai voor anker ligt. Het uitdagende gedrag van de Amerikanen maakt dat zij door de plaatselijke bevolking al schuldig worden verklaard aan moord, nog voor Smileys lijk is gevonden. Zal het de politie lukken de bewijslast rond te krijgen? Of lukt het de rijke Amerikanen met hun vele invloedrijke vrienden om zich onder een veroordeling uit te wurmen?
LeCarré
Rum, roti, onrecht doet wat
stijl betreft hier en daar sterk denken aan De toegewijde
tuinier (The Constant Gardener) van John LeCarré. Net
als LeCarré neemt Harmsen de tijd om de omstandigheden
uiteen te zetten waaronder hoofd- en bijfiguren hun aandeel spelen
in dit verhaal. Harmsen is daar zeker zo bedreven in als
LeCarré. Het is prachtig te lezen hoe op een morgen de arme
visser Emmaeus opstaat en aan zijn dag begint. Hoe hij zich
verkneukelt over de prachtvangst die hij die dag zeker zal doen,
omdat hij de dag ervoor zo'n prachtig lokaas heeft gemaakt. Aan het
begin van het hoofdstuk is hij zo maar een visser. Maar na twee
pagina's is het alsof je Emmaeus al jaren kent. Je bent met hem
kwaad op zijn ongewassen slonzige halfbroer die te laat komt. En
hoewel je eigenlijk al weet hoe Emmaeus' dag zal verlopen, ben je
toch met hem teleurgesteld als zijn visdag mislukt omdat hij het
lijk van Smiley ziet drijven.
Dagelijks leven
Harmsen weeft veel van deze portretten
door haar verhaal. Ze zuigt je daardoor het dagelijkse leven in van
de bewoners van LePoint Sable op St. Cecilia. Dat en de prachtige
omschrijvingen van het landschap maken dat je helemaal vertrouwd
raakt met een eiland waar je nog nooit van had gehoord. Je voelt de
klamme hitte bijna op je huid. En je raakt gehecht aan de weidse
vergezichten, de honden op straat en de rumtentjes op de
straathoeken.
Buitenbeentje
Of dat nou de bedoeling was
van Harmsen of niet, hoofdpersoon Claire blijft in die liefdevol
beschreven gemeenschap een buitenbeentje. Ze is de blanke vrouw die
het prima kan vinden met iedereen, maar die er nooit helemaal bij
hoort. Maar zo gedraagt ze zich ook. Claire is de enige figuur in
dit boek die voortdurend onderweg is, beweegt, speurt, doet, werkt,
deadlines haalt. Praat ze ‘s avonds in de bar met vrienden,
dan doet ze dat met een doel. Zelfs als ze met een geweldige kater
thuis zit, is ze nog met iets bezig. En dat in die hitte.
Anti-Amerikanisme
Voor de eilandbewoners is van begin
af aan duidelijk wie hun Smiley heeft vermoord: het Amerikaanse
miljonairsechtpaar. Er werd op het eiland toch al afkeurend
gemonkeld over die decadente blanken. Maar nu ontstaan
haatgevoelens. Haat tegen de blanke, rijke, oppervlakkige
Amerikanen die de plaatselijke omgangsvormen niet kennen en ook
niet van zins zijn zich eraan te houden. Die het genot van het
individu stellen boven de gemeenschapszin en dat ook luidruchtig
verkondigen. Die denken dat alles en iedereen voor geld te koop is.
Die zich superieur wanen. En die zich absoluut niet kunnen
voorstellen dat de plaatselijke bevolking de Amerikaanse
levensstijl afwijst.
De bewoners van St. Cecilia hebben niet helemaal gelijk. Want als de Amerikanen daadwerkelijk worden aangeklaagd voor moord –en dus de doodstraf riskeren- blijkt ook in hun cultuur wel degelijk een vorm van saamhorigheid te bestaan. Wie aan een Amerikaan komt, komt aan Amerika. Tv-stations storten zich op het geval; de politiek in Washington wordt in stelling gebracht en al snel ziet het er naar uit dat St. Cecilia haar belangrijkste inkomstenbron –het toerisme- kwijt zal zijn.
Ongelijke strijd
Met haar debuutroman Rum, roti,
onrecht zet Jolien Harmsen een spannend verhaal neer, dat zich
in opbouw en uitwerking kan meten met het werk van grootheden als
Graham Greene en John LeCarré. Maar ook inhoudelijk. Want
net als Greene en LeCarré is er meer dan alleen het
spannende verhaal. Rum, roti, onrecht is ook een verslag van
de strijd van gewone mensen tegen de gevestigde orde en de
overheersende machten. ‘De ongelijke strijd tegen de
geschiedenis', zoals LeCarré het eens omschreef. En dat
alles tegen de achtergrond van een paradijselijk Caribisch
eiland.
Rum, roti, onrecht
door: Jolien Harmsen
Uitgeverij Luitingh-Sijthoff
ISBN 90 245 4409 2
euro 19,95
|
|
|
|
Meer over: cultuurverschil, jolien harmsen, nederlandse antillen, recensie, rum roti onrecht
