In de bossen van het Nederlandse natuurgebied de Veluwe vergaderden onlangs een groep imams en moskeebestuurders over de rol van de imam in de Europese samenleving. Een teken dat Nederlandse moslims het heft in eigen hand beginnen te nemen?
"Hoe maken we het beroep van imam weer aantrekkelijk voor onze jongeren?" Ibrahim Mogra is in zijn hele verschijning al een antwoord op zijn eigen vraag. De kleine Brits-Pakistaanse imam combineert het uiterlijk van Osama Bin Laden - tulband, lange baard en dito gewaad - met een innemende persoonlijkheid en een frisse eigentijdse kijk op zijn geloof.
|
Ibrahim Mogra: "We hebben een imam nodig, die
met onze jonge mensen kan communiceren, ze vertelt dat ze trots moeten zijn op hun moslim- identiteit maar niet arrogant ten opzichte van aanhangers van andere religies." |
Met zijn opvallende verschijning is Mogra een uitzondering bij de conferentie. De meeste Turkse en Marokkaanse deelnemers zijn gestoken in zwarte pakken met stropdassen.
De conferentie over de rol van de imam in de Europese samenleving, is een initiatief van de Stichting Islamitisch Centrum Nederland (SICN), een landelijke koepelorganisatie van Turkse moslims. "Dat de SICN dit onderwerp zo openlijk ter discussie stelt", legt islamoloog Nico Landman van de Universiteit Utrecht uit, "kan je toch wel als een soort doorbraak zien."
Wantrouwig
De Nederlandse overheid en landelijke moslimorganisaties als het SICN zijn het al enige jaren eens over de wenselijkheid van in Nederland opgeleide imams. Drie opleidingen zagen sinds 2006 het licht; aan de Hogeschool Inholland, aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en aan de Universiteit van Leiden. Maar over de precieze inhoud van die opleidingen zijn de betrokken partijen het nog lang niet eens. Nederlandse moslims staan wantrouwig tegenover de inmenging van de overheid en de wens om imams op te leiden die een moderne 'Europese' islam uitdragen.
De Nederlandse overheid is geen voorstander van de traditionele, uit Marokko of Turkije geïmporteerde imam. Die zou een obstakel zijn voor de integratie. Hij zou de taal nauwelijks spreken, te weinig van de Nederlandse samenleving afweten en opvattingen verspreiden die zich niet verdragen met westerse democratische normen. In schril contrast met die 'importimam' zou een in Nederland opgeleide imam de integratie juist bevorderen, moslimjongeren helpen bij de vormgeving van hun religieuze identiteit en ze behoeden voor criminaliteit en radicalisering.
Moderne imam
Ibrahim Mogra is in vele opzichten de vertolker van het ideaal van een moderne, Europese imam. "We hebben een imam nodig", houdt hij zijn gehoor voor, "die met onze jonge mensen kan communiceren, ze vertelt dat ze trots moeten zijn op hun moslimidentiteit maar niet arrogant ten opzichte van aanhangers van andere religies." De gedroomde imam van Mogra kan zijn ambt in de moskee vervullen maar hij kan ook communiceren met de buitenwereld: met geestelijken van andere religies, de overheid en de media. De imam moet een woordvoerder zijn van de moslimgemeenschap, die niet bang is om zich uit te spreken over zaken waarover twijfel heerst bij de rest van de bevolking. "We kunnen het ons niet meer veroorloven afzijdig te blijven in publieke debatten. De imam moet duidelijk zijn mening uitspreken bijvoorbeeld in de zaak van de Britse lerares in Soedan die werd vervolgd omdat ze haar leerlingen een teddybeer de naam Mohammed liet geven."
Vooruit lopen
Volgens islamoloog Nico Landman zijn de verwachtingen rond de in Nederland opgeleide imam wel erg hoog gespannen. "De imam is de vertolker van de religieuze opvattingen van de Nederlandse moslims, en die zijn nu eenmaal behoorlijk traditioneel. Als hij teveel op de troepen vooruitloopt dan nemen de mensen hem niet meer serieus," betoogt Landman.
Een echte mentaliteitsverandering zal zich slechts langzaam voltrekken en eerder het resultaat zijn van praktische ervaringen, denkt Landman. Hij verwacht in dat opzicht veel van imams die als geestelijk verzorger in gevangenissen, ziekenhuizen en in het leger werken. "Die krijgen te maken met ethische vraagstukken uit de Nederlandse samenleving en werken dagelijks samen met vertegenwoordigers van andere religies."
Kruis
De bekende Nederlandse moslim Abdelwahid van Bommel, die jarenlang als imam in ziekenhuizen werkte, kan dit vanuit de praktijk beamen. "Als je samenwerkt in een team van geestelijk verzorgers met een hindoe, een christelijke en een joodse collega, dan ben je voortdurend in dialoog waardoor je gedwongen wordt de ander te aanvaarden zoals hij is." Voor moslims is dat niet makkelijk, geeft van Bommel toe. "We vragen ons voortdurend af: Kan ik wel in een kamer werken waar een kruis aan de muur hangt? Moet ik me dan wassen als ik thuis kom? etcetera. Maar hoe zekerder we zijn van onszelf, van onze religieuze identiteit, hoe makkelijker het wordt!"
Meer over: ibrahim mogra, imam, nico landman, opleiding, sicn
