Hij was geen held en geen schurk. Maar eindelijk is er sprake van gerechtigheid voor de Nederlander die Hitler's Rijksdag in lichterlaaie zette. Het Duitse Federaal Gerechtshof heeft het doodvonnis van Marinus van der Lubbe vernietigd. Hij stak in februari 1933 het Duitse parlementsgebouw in Berlijn in brand. Hij werd in januari van het daaropvolgende jaar ter dood gebracht, op de leeftijd van 25, nadat Van der Lubbe was veroordeeld wegens hoogverraad en brandstichting.
 |
|
De jonge Marinus van der Lubbe |
Bekentenis
Volgens zijn bekentenis aan de politie in Berlijn, had Van der Lubbe de Rijksdag in brand gestoken in een poging het hart van het Nazi-regime te raken. Hij was een marxist en wilde arbeiders steunen die de straat op waren gegaan om te protesteren tegen de Nazi's. Maar de brand in het Duitse parliement bewerkstelligde precies het tegenovergestelde van wat Van der Lubbe wilde. Adolf Hitler, nog maar net een maand aan de macht als kanselier, greep de brand aan om een een campagne te starten tegen communisten. In dit licht kan niemand de jonge Nederlander als een held beschouwen. Ook zijn vrienden en familie in Leiden niet.
Naïef
In 1999 besloot Leipzig een nieuwe grafsteen te onthullen voor Van der Lubbe, in een poging de herinnering aan deze man weer tot leven te wekken. Maar, zoals de burgemeester na afloop van de ceremonie zei, de Nederlander kon niet geheel en al gerehabiliteerd worden: "In het voormalige Oost-Duitsland, wisten we niet hoe we tegen de rol van Van der Lubbe moesten aankijken. Hij was geen held, maar hij probeerde iets te doen met een motief, een reden. Vandaag de dag kunnen zien we in dat dit naïef was, maar hij deed iets fouts en zijn daden hadden een afschuwelijk effect."
 |
|
Historische foto van de brand in de Rijksdag |
Buiten het brandende gebouw legde minister van binnenlandse zaken Hermann Göring een verklaring af: "De Communistische Partij is verantwoordelijk!" Binnen enkele dagen ontbond Hitler het parlement en eigende zich alle macht toe.
Heksenjacht
Tijdens de rechtszaak verzonnen de openbare aanklagers van de Nazi's een complot van de communisten tegen de staat, met Van der Lubbe in een centrale rol. Op hetzelfde moment probeerden de communisten aan de wereld duidelijk te maken dat Van der Lubbe er in was geluisd door de Nazi's zodat die tegen hen een heksenjacht konden ontketenen. Van der Lubbe hield ondertussen vol dat hij alleen had gehandeld.
Zelfs vandaag de dag hebben historici nog geen idee hoe het verhaal nu precies in elkaar zit. Veel mensen geloven nog steeds dat de versie van de communisten klopt. Tijdens de Koude Oorlog hebben tal van Oostduitse films, en zelfs een Russische film, Van der Lubbe afgeschilderd als ongewild instrument van de Nazi's.
Meer over: adolf hitler, berlijn, communisten, eerherstel, marinus van der Lubbe, nazi, rijksdag, tweede wereldoorlog
