Het is voor het eerst dat een Nederlandse minister de plechtigheid op deze Indonesische feestdag zal bijwonen. In eerdere jaren was de Nederlandse ambassadeur in Jakarta Nederland de hoogste vertegenwoordiger.
Indonesië beschouwt 17 augustus 1945 als de dag waarop het onafhankelijk werd van Nederland. In Nederland ligt dat gevoelig, omdat de Nederlandse regering zich op het standpunt stelt dat Indonesië dat juridisch gezien pas werd op 27 december 1949. Op die dag ondertekenden koningin Juliana en vice-president Hatta van Indonesië de soevereiniteitsoverdracht in Amsterdam. Nederland heeft 17 augustus nooit erkend als de verjaardag van de Republiek Indonesië.
|
Programma |
Farah Karimi van GroenLinks hoopt dat er een normalere relatie komt, waarbij de landen kritisch kunnen zijn ten opzichte van elkaar, zonder meteen terug te vallen in oude verwijten. Karimi hoopt dat de regeringen, na het bezoek van minister Bot, moeilijke onderwerpen zoals mensenrechten, armoedebestrijding en de rol van de militairen in de politiek kunnen bespreken.
Stille diplomatie
Maarten Haverkamp (CDA) huldigt de stille diplomatie van minister Bot. "Hij heeft een heel bijzondere band met Indonesië. Er is volgens mij nog geen minister van Buitenlandse Zaken geweest, die zo vaak in Indonesië is geweest, die er ook zo gepassioneerd over spreekt, die ook als een van de beste de problemen en de dynamiek van het land kent."
Haverkamp vraagt zich echter af of het gebaar nog zinvol is 60 jaar na dato. Uit gesprekken met Indonesiërs blijkt volgens hem dat zij kwesties als mensenrechten, het bouwen van een democratie en het invoeren van een onafhankelijke rechtsproces, belangrijker vinden.
Opmerkelijk is de goedkeuring door de PvdA. Het was het kabinet-Drees dat in 1947 besloot tot politionele acties en in 1995 was het de toenmalige minister-president Kok, die koningin Beatrix afraadde excuses aan te bieden tijdens haar officiële bezoek aan Indonesië in dat jaar. Bert Koenders (PvdA) stelt dat het wat de discussie over 17 augustus betreft, van belang is dat Nederland deze datum ten volle erkent. In de onzekere houding van Nederland zit volgens hem "een zekere spasticiteit uit het verleden".
Spijtbetuiging
In de Indonesische pers en Jakarta is verschillend gereageerd op de aanwezigheid van een Nederlandse minister tijdens de plechtigheid. De Indonesische kranten The Jakarta Post en detik.com, verwelkomen minister Bot, maar stellen wel vragen als: 'Doorbreekt Nederland eindelijk het taboe?, 'Zou Den Haag nu zijn excuus willen aanbieden?', en 'Zou Nederland schadevergoeding aan de oorlogsslachtoffers willen betalen?'
De partijen in de Tweede Kamer verschillen van mening of minister Bot tijdens zijn bezoek ook spijt moet betuigen over het koloniaal verleden en het dekolonisatieproces. De coalitiepartijen vinden excuses niet nodig. "Laten we ons concentreren op de toekomst", zegt Maarten Haverkamp (CDA).
Nederlandse veteranen
De SP vindt dat de Nederlandse regering ook excuses moet aanbieden aan de Nederlandse veteranen. Van Velzen: "Tegen die mensen moet de regering zeggen: 'jongens jullie hadden geen keus, maar dit had nooit mogen gebeuren'. Een dergelijk gebaar naar de Indonesische bevolking en de Nederlandse militairen zou een hoop goed maken in de relatie tussen Nederland en Indonesië."
VVD en PvdA vinden het erkennen van 17 augustus 1945 geen teken van verraad tegenover de veteranen. Volgens Hans van Baalen (VVD) zijn er nog steeds veel emoties bij de oud-Indiëgangers, maar naarmate de tijd voortschrijdt, nemen de emoties af en kijken de mensen er met veel meer rust naar.
