Iedereen kent Anne Frank als schrijfster van dagboeken uit de Tweede Wereldoorlog. Zo'n twintig brieven en kaartjes die zij voor en tijdens de oorlog schreef aan familie en vrienden brengen nieuwe feiten aan het licht over Annes leven in Amsterdam. Zo is zij liberaal joods opgevoed en heeft ze zich juist door de oorlog kunnen ontwikkelen tot een schrijfster van niveau. De collectie uit het familiearchief is zien in Het Amsterdams Historisch Museum.
Anne was nog maar net zeven jaar toen zij haar oma haar eerste kaartje stuurde. Ze feliciteerde haar oma met haar verjaardag. Het is Annes eerste briefje met tekening uit 1936: 'Liebe Omi, ich wünsche dir die herzlichen wünsche zum Geburtstag' zijn de eerste regels uit een brief van een zorgeloze, onbevangen Anne.
Anne Frank kwam uit een familie waarin het versturen van brieven, bedankbriefjes en kaartjes naar elkaar heel gebruikelijk was. Niet alleen in Frankfurt, maar ook toen zij in Amsterdam woonde, werd er veel met elkaar gecorrespondeerd. De collectie brieven die het museum nu laat zien, is geschreven in de periode 1936-1942.
Veel van deze kinderbrieven zijn niet eerder gepubliceerd.
Herkomst
De brieven en kaartjes komen onder andere uit het persoonlijke archief van Buddy Elias, de achterneef van Anne. Een aantal van deze brieven zijn aan hem gericht. Wouter van der Sluis, conservator bij het Anne Frank Huis, vertelt: "Ze lagen voor een deel bij familie in Zwitserland en werden gevonden bij een zolderopruiming na het overlijden van Otto Franks tweede vrouw. Wij hebben ze bij elkaar gebracht en bestudeerd.''
Inhoud
Door de vondst is er nieuwe informatie over Annes leven in Amsterdam bekend.
Zo had Anne een liberale joodse opvoeding. Van der Sluis: "Uit de brieven blijkt dat ze op joodse les zat en de liberale joodse gemeente bezocht in de Tolstraat. Deze gemeente werd drukbezocht door de vele Duits-joodse immigranten die in de jaren dertig in Amsterdam-Zuid woonden.''
|
1929: Anne Frank geboren. |
Het gezin Frank woonde in deze jaren apart van de familie. Vanaf het moment dat de oorlog uitbrak, vertelde Anne haar familie in Zwitserland over de situatie op school, over uitstapjes en dagelijkse zaken. "De brieven zijn luchtig en opgewekt van toon. Zo schrijft ze haar neef vol enthousiasme over haar ambitieuze plannen om schaatsster te worden. Tussen de regels door lees je dat de oorlog is uitgebroken, maar daar werd natuurlijk niet uitvoerig over bericht. Het is de luchtigheid van deze brieven, geplaatst in een context van oorlog. En dat maakt het zo bizar'', zegt Van der Sluis.
Ontwikkeling
Toen de familie in 1942 onderdook in Het Achterhuis kon Anne alleen nog maar dagboekbrieven schrijven aan haar denkbeeldige vriendin Kitty. Soms herschreef ze de brieven, en experimenteerde met taal. Hierdoor maakte ze een ontwikkeling door van brievenschrijfster naar serieus dagboekschrijfster. Volgens Van der Sluis is dit goed te zien aan haar onconventionele manier van schrijven. "Ze begint zichzelf en haar omgeving te beschrijven. Heel rapporterend beschrijft ze nauwkeurig verschillende gebeurtenissen. Filmisch eigenlijk. ''
Tentoonstelling
Op de tentoonstelling zijn naast de brieven ook foto's, getuigenverslagen, objecten en video's te zien die het leven van de joodse gemeenschap in de jaren dertig illustreren. "In combinatie met de tentoonstelling in het Anne Frank Huis over de jodenvervolging hebben we nu een compleet beeld van Anne en de joodse gemeenschap uit die tijd'', zegt van der Sluis.
De brieven zijn geplaatst in een decor van het Merwedeplein. Levensgrote foto's van Anne en haar vriendinnen zijn rond dat plein neergezet. Ook zijn de dagboeken en een serie foto's van de deportaties te zien.
Een topstuk uit de collectie is een openhartige brief van Anne, die zij aan haar vader schrijft. De brief is in een ingekorte versie te lezen in haar dagboeken, maar is nog niet eerder aan het publiek getoond. Otto Frank heeft deze brief altijd in bezit gehouden, en Anne voorgehouden de brief te zullen verbranden. Van der Sluis: "Nu is ook deze brief te zien. Anne zegt in deze brief dat ze 'zichzelf' in alle narigheid heeft opgevoed en haar ouders niet meer nodig heeft. Een nogal fel, volwassen geschreven brief. Waaruit ook weer blijkt dat ze zich mede door de oorlog heeft kunnen ontwikkelen tot een schrijfster van niveau.''
Anne Frank, haar leven in brieven is te zien in het Amsterdams Historisch Museum van 12 april tot 3 september 2006.
Meer over: Anne Frank, brieven, dagboek, joodse gemeenschap, oorlog, tentoonstelling
