De Nederlandse componist Merlijn Twaalfhoven staat op muzikale wijze stil bij het conflict in het Midden-Oosten nu de staat Israël 60 jaar bestaat. Hij geeft de Palestijnen een stemgeluid in zijn compositie 'Symfonica Arabica'. Daarin worden westerse en Arabische klanken verenigd. Twaafhoven reisde naar Amman, Ramallah en Bethlehem waar hij met Palestijnse musici en kinderen in vluchtelingenkampen muzikale ontmoetingen dirigeerde. Donderdag gaat de Symhony Arabica in Nederland in première en on tour.
'Jalazonn kids'
Foto's: arabica.nu
Via muziek tracht componist Merlijn Twaalfhoven een stap dichter bij vrede te komen. Al jaren dirigeert hij concerten in conflictgebieden. Op Cyprus liet hij Turkse en Griekse Cyrprioten aan weerszijden van de bufferzone samenspelen. En hij is net klaar met zijn Symphony Arabica project, dat hij op drie plekken in Israël, Jordanië en in de Palestijnse stad Ramallah op de Westelijke Jordaanoever opvoerde met professionele en amateurmusici. "Voor vrede moet er heel veel gebeuren, maar muziek kan een eerste contact bieden. In ieder woordt schuilt een misverstand, maar in muziek schuilt een gevoel dat heel oprecht is. Muziek en kunst verbroedert, zegt Twaalfhoven filosoferend.
Provisorisch orkest
Via muziek wil de componist de schoonheid van de Palestijnse cultuur in beeld te brengen. Delen uit de Symphony Arabica componeerde hij ter plekke. Omgevingsgeluiden vermengde hij met flarden Arabische en Westerse muziek. In Amman werkte hij samen met het Symphonie Orkest uit Jordanië. In de Palestijnse Gebieden stelde Twaalfhoven zelf een muziekgroep samen. "Ik heb de helft van alle Palestijnse saxofonisten van de Westbank bereid gevonden mee te doen, één dus. En ook alle trompettisten, twee in totaal", zegt hij ironisch. Ook de kinderen uit Palestijnse vluchtelingenkampen kregen een speciale rol in zijn symfonie. Met zelfgebouwde slagwerkinstrumenten van oude metalen auto-onderdelen konden ze eigen melodieën maken.
Indianen
"Ik heb een wereld van geluid willen creëren waarin iedereen zijn eigen verhaal kan horen. De kinderen hielden hun hand tegen hun mond en maakten een oe-geluid. Een luisteraar hoorde daar het gezang van de indianen in terug. Ze zag overeenkomsten tussen de indianen en het Palestijnse volk. Ook de indianen waren volgens haar door een andere beschaving onder de voet gelopen en opgesloten in reservaten. De beleving van de muziek is heel persoonlijk, ik heb het niet bewust zo willen laten klinken."
 Merlijn Twaalfhoven tijdens een repetitie in Ramallah |
Politiek
De Symphony Arabica is door diverse hulpinstanties gefinancierd. Twaalfhoven ontvangt echter geen subisidie uit het cultuurfonds van de Nederlandse ambassade in Amman. "Ze vonden het project te politiek, wat ik niet begrijp. Het gaat om kunst. Ik wil juist politieke discussies vermijden", reageert Twaalfhoven. Hij erkent dat zijn project alleen op de Palestijnse cultuur is gericht en bekent kleur. Aanvankelijk wil hij Israelische en Palestijnse muzikanten aan weerszijde van de muur in Bethlehem laten optreden, maar ziet daarvan af. "Om samen muziek te maken, heb je gelijkheid nodig. De muzikanten van Symphonie Arabica hebben meerdere keren met een dialoogproject meegedaan. Iedere keer werd het gebruikt om aan te tonen dat Israel zijn best doet en dat de Palestijnen dat niet willen inzien. Een dialoogproject werkt niet als er elke dag onrecht gaande is. De Palestijnen zijn er niet klaar voor. Bovendien nodigde ik een aantal Israelische muzikanten uit naar de Palestijnse enclaves te laten komen, maar zij kwamen niet door de checkpoints heen. Zogenaamd voor hun eigen veiligheid, maar dat blokkeert natuurlijk wel elk contact tussen de bevolkingsgroepen", zegt Merlijn Twaalfhoven verontwaardigd.
"Israeliërs lijden even hard onder de angst voor terreuraanslagen. Ik vind niet dat Palestijnen slechter af zijn dan Israeliërs. Maar ik heb het gevoel dat het verhaal van de Palestijnen heel vaak uit zijn verband wordt gerukt en dat Palestijnen niet de kans hebben om het nieuws te dirigeren. De volgende keer maak ik misschien een muziekstuk over Israel. Ik wil niet verzanden in gepolariseerde discussie", aldus de componist. Twaalfhoven probeert het beeld dat in het westen over het Midden Oosten conflict bestaat te nuanceren. Via de muziek wil hij aantonen dat er niet alleen terroristen in de Palestijnse gebieden wonen. Zijn eigen wereldbeeld moet hij ook bijstellen. Hij vertelt: "In het kamp vierden de kinderen de geboortedag van de profeet Mohammed. Ze riepen Allah is groot en dan denk je als Nederlander verschrikt, zometeen schreeuwen ze dood aan het westen. Terwijl ze me juist enthousiast begroetten en direct naar bekende voetballers vroegen." Ook bij een checkpoint luisterde hij een gesprek af van drie Palestijnse meisjes die met een Israelische soldaat aan het flirten waren.
Knallen en explosies
Het optreden in Ramallah zal Twaalhoven bijblijven. Dit concert viel samen met de opening van het culturele seizoen van de stad. De premier van de Palestijnse Autoriteit zou na het concert het vuurwerk aansteken. "Een paar minuten voor het einde viel het geluid en het licht uit. De premier stond daar in het donker en voelde zich ongemakkelijk en kwetsbaar. Hij heeft intern en extern de nodige vijanden. Dus stak hij het vuurwerk terwijl wij doorspeelden voortijdig af. Alles begon te knallen en te exploderen. Ik vond het afgrijselijk, je hoorde mijn muziek in een versnipperde vorm. Maar mijn muzikanten stonden op de daken te zingen en te jammen en het publiek genoot ervan. Ik zou me nu doodschamen om het zo ten gehore te brengen. Maar het was wel typerend voor de situatie daar. Ik zie op de korte termijn geen vredesakkoord tot stand komen. Maar ik hoop dat de mensen daar in kunst een uitlaatklep vinden waar ze hun ziel en zaligheid kunnen leggen, concludeert de bevlogen componist.
Meer over: Israël, Jordanië, Merlijn Twaalfhoven, Palestijnse musici, Symphony Arabica. componist , Turkse en Griekse Cyrprioten
