 |
 |
 |
Tussen het groen van de Utrechtse heuvelrug woont Ter Veldhuis, eigenlijk in een gewoon lelijk huisje uit de jaren vijftig of zestig. Achter het huis heeft hij een grote ruimte aangebouwd, waar hij componeert. Daar staat zijn elektronische piano, een synthesizer met een ongelooflijke hoeveelheid geluiden van 'gewone' instrumenten en andere geluiden. Het muziekapparaat is gekoppeld aan computers en andere elektronica. Jacob ter Veldhuis speelt daar zijn composities op en laat ze dan meteen basaal vastleggen in notenschrift. "Al op mijn zestiende, toen ik in een bandje zat, wist ik dat ik niet iemand was voor optredens, maar om zelf muziek te bedenken."
Langzame muziekstukken
Ter Veldhuis - inmiddels 55 jaar oud - was de enige compositiestudent aan het conservatorium in Groningen, ver weg van de Randstad. Daar kon hij rustig werken aan zijn stijl, onder andere in de elektronische studio van een van zijn docenten, Luctor Ponse. Hij deed nauwelijks mee aan de toen gangbare moderne muziek met veel dissonanten, weinig melodie en nauwelijks waarneembare structuur. "Ik heb er wel veel aan gehad, veel van geleerd," zegt hij nu, "maar ik kwam er toch achter dat dit niet mijn muziek is."
"Ik vind mezelf helemaal geen moderne-muziekcomponist. Ik probeer er alles aan te doen om te behagen, om welluidend te klinken en een taal te spreken die begrijpelijk is." Dat verklaart de mooie lange lijnen in zijn langzame muziekstukken, zoals die te horen zijn in zijn celloconcert 'Rainbow Concerto' of het altsaxofoonconcert Tallahatchie Concerto. "Muziek om troost te brengen," vertelt Ter Veldhuis.
 |
 |
| Luister naar het inter- view met Jacob ter Veldhuis met frag- menten van zijn mu- ziek (11'09'') |
|
Maar in zijn muziek zijn ook felle uithalen te horen, met snelle, soms chaotische passages. Vaak hoor je flarden gesproken woord in zijn werk; altijd stemmen van Amerikanen, geluiden die Ter Veldhuis zelf van de tv heeft gehaald in Amerika, het land dat hem zo fascineert. "Tegenover de hemelse muziek die ik schrijf, maak ik aardse muziek, over de tijd waarin wij leven. Ik ben het ermee eens, dat het soms heel heftig is. Maar ik wil uitdrukken wat ik om mij heen ervaar. Daar móet ik iets mee doen als kunstenaar."
De tv-muziek verklaart deels zijn bijnaam JacobTV in Amerika, naast het feit dat Ter Veldhuis zo lastig is uit te spreken voor niet-Nederlanders.
|
|
Ter Veldhuis schrijft voor gewone akoestische instrumenten, van kleine bezetting tot groot orkest, soms zelfs voor jazzband. Maar de musici die zijn muziek uitvoeren, staan ook vaak met een gettoblaster op het podium. Daaruit komen de flarden gesproken woord die de componist heeft verwerkt in zijn stukken. Om dat goed te doen, schrijft hij de noten -zowel toonhoogte als lengte- in de partituur uit. Het zijn fragmenten van absurde commercials of van bijvoorbeeld verslaafde vrouwen uit de Jerry Springer Show, die hij vaak in ritmische patronen herhaalt. In zijn oratorium Paradiso - voornamelijk op teksten van Dante - gebruikt hij zelfs de stemmen van astronauten op de maan. Ook in de keuze van deze geluidssamples zie je zowel de hemelse schoonheid - van de maan - als de aardse werkelijkheid - de verslaving.
Muziek van Ter Veldhuis wordt veel uitgevoerd. "Wel 300 à 400 concerten per jaar over de hele wereld," vertelt hij, alsof hij het eigenlijk niet kan geloven. "Wat er de laatste tien à vijftien jaar gebeurt, is niet meer bij te houden. Al die uitnodigingen voor concerten en lezingen, al die mensen die me mailen met vragen. Maar het geeft veel voldoening als je als componist gehoord of gezien wordt. Fantastisch!"
Meer over: hedendaagse muziek, jacob ter veldhuis, jacobtv, moderne muziek, ter veldhuis
