Van weldoener in de buitenwijken van Rome tot vredestichter in Afrika en Latijns Amerika. Dat is de geschiedenis van Andrea Riccardi, de oprichter van de Gemeenschap van Sint Aegidius. Hij is in Aken geëerd met de prestigieuze Duitse Karel de Grote prijs.
De 58-jarige hoogleraar geschiedenis Riccardi stichtte al in zijn middelbare schooltijd in 1968 een liefdadigheidsclub die in de arme buitenwijken van Rome zorgde voor buitenschoolse opvang. Vervolgens richtte Riccardi zijn aandacht op zwervers, immigranten, zigeuners en misdeelden. Sinds 1973 is Comunità di Sant'Egidio, de gemeenschap van Sint Aegidius, gevestigd in een voormalige nonnenklooster aan het Piazza Sant'Egidio. De gaarkeuken daar vormt nog altijd een toevluchtsoord voor de verschoppelingen van Rome.
Katholiek in hart en nieren
In de jaren '80 nam de gemeenschap een grote vlucht, vooral door de steun van paus Johannes Paulus II, die hecht bevriend raakte met Riccardi en die de organisatie in 1986 van pauselijke goedkeuring voorzag. Inmiddels telt Sant'Egidio circa 50.000 aanhangers in 70 landen. De oorspronkelijke doelstellingen - bidden, goede werken en verspreiding van het Evangelie - zijn inmiddels uitgebreid met de oecumene en de wereldvrede.
De organisatie is katholiek in hart en nieren, maar open naar andersdenkenden, in tegenstelling tot de andere grote Italiaanse katholieke lekenbeweging Comunione e Liberazione. In 1987 organiseerde Sant'Egidio een eerste vredesmars met leiders van de voornaamste wereldgodsdiensten, onder wie de paus. Het werd een jaarlijks terugkerende manifestatie, die de afgelopen jaren wat in het slop is geraakt, omdat de huidige paus er niets van wil weten.
Informele diplomatie
Onder het vaandel van Sant'Egidio worden ontwikkelingsprojecten georganiseerd in Afrika en Latijns Amerika, zoals het programma Dream voor de gratis behandeling van 70.000 Aids-patiënten. Vanuit die achtergrond leverde Riccardi bij de aanvaarding van de Karelsprijs fikse kritiek op het verminderen van de Europese ontwikkelingshulp in Afrika. Ook heeft Sant'Egidio zich opgeworpen als bemiddelaar in burgeroorlogen. Het grootste wapenfeit van haar 'informele diplomatie' is de vrede tussen de strijdende partijen in Mozambique, die na twee jaar onderhandelen in 1992 in Rome werd gesloten. Daarna is de gemeenschap regelmatig gevraagd als bemiddelaar.
In 1996 leidde dat tot het einde van de burgeroorlog in Guatemala, terwijl pogingen in Algerije en Kosovo op niets uitliepen, al werd de tijdens de bombardementen van 1999 gearresteerde Albanese leider Ibrahim Rugova wel vrijgelaten op voorspraak van Sant'Egidio. In 2000 startte de gemeenschap een internationale campagne tegen de doodstraf, die binnen de Verenigde Naties werd overgenomen door Italië. In december 2007 leidde dat tot een oproep van de VN voor een wereldwijd moratorium op de doodstraf.
In Italië staan de gemeenschap en haar oprichter in hoog aanzien, al is er wel besmuikte kritiek op de interne organisatie van Sant'Egidio, waar 'net zo weinig democratie heerst als binnen de katholieke kerk'. Ook al heeft hijzelf als voorzitter inmiddels plaatsgemaakt, binnen Sant'Egidio is de macht nog altijd geconcentreerd in de handen van Riccardi zelf en een kleine kring van oude getrouwen.
Foto: Andrea Riccardi (א Aleph)
Meer over: Andrea Riccardi, Karel de Grote prijs, Sant'Egidio
