De Nederlandse journaliste Anneke van Ammelrooy runt samen met haar man Ismael Zayer de in Irak populaire kwaliteitskrant al Sabah al Jedid (De nieuwe Morgen); sinds 2006 noodgedwongen vanuit het Koerdische noorden, omdat ze in Bagdad haar leven niet meer zeker is. Van Ammelrooy, even met vakantie in Nederland, vertelt hoe het is om als buitenlandse journalist te werken tussen bomaanslagen, ontvoeringen en sektarisch geweld.
 |
|
Anneke van Ammelrooy |
'In Koerdistan kan ik gewoon zonder bewaking over straat. Ik doe daar mijn boodschappen en ga bij mensen op bezoek. Dat deed ik in Bagdad tot februari 2006 ook wel, maar dan met hoofddoekje, lange zwarte jas, zonnebril, auto met chauffeur én gewapende bodyguard.'
Chauffeur vermoord
Van Ammelrooy begon samen met man Ismael Zayer vier jaar geleden een krant, al Sabah, de voorloper van hun huidige dagblad. Al binnen een jaar moesten ze overgaan tot uitgebreide veiligheidsmaatregelen. Ze vertrokken elke dag vanaf de redactie in een andere auto, wisselden regelmatig van huis en de journalisten waren gewapend met kalasjnikovs. Na verscheidene moordpogingen op Zayer, pogingen tot ontvoering en de moord op hun bewaker en chauffeur, zagen ze zich gedwongen hun biezen te pakken.
Buitenlanders doelwit
Als buitenlandse journalist is het onmogelijk geworden om je werk te doen in Bagdad, aldus Van Ammelrooy. In het begin werden ze 'slechts' bedreigd om wat ze schreven; al Sabah publiceerde regelmatig kritische artikelen onder andere over oud-leden van de Baath-partij. Ook kreeg de krant geld van de Amerikanen; dat werd hun niet in dank werden afgenomen. Gehoopt werd dat met de nieuwe, ook financieel onafhankelijke krant de bedreigingen zouden afnemen.
Maar - het is inmiddels door talloze voorbeelden bekend - nu zijn buitenlanders zelf een gewild doelwit geworden voor kidnappers. Een buitenlandse gijzelaar is meer waard dan een Irakees. En waren de ontvoeringen aanvankelijk nog redelijk amateuristisch, inmiddels worden ze steeds professioneler uitgevoerd. Gijzelen is bijna een wetenschap geworden, aldus Van Ammelrooy.
Als zij nog naar Bagdad wil, kan dat alleen voor korte tijd en onaangekondigd. Volgens Van Ammelrooy worden namelijk ook haar e-mails gelezen; het is bekend als ze in de buurt is.
Ook voor Iraakse journalisten zelf is het heel gevaarlijk geworden om in Bagdad te werken. Televisiestations als al-Jazeera werken alleen nog met lokale journalisten, die korte tijd achter elkaar dit werk kunnen doen.
Tijdelijk verdwijnen
De journalisten van de media die nieuws brengen, worden er op aangekeken. Maar Van Ammelrooy beschikt over een trukendoos om haar journalisten te beschermen. Als haar krant een scoop heeft die gevaarlijk kan zijn voor haar personeel, belt ze een televisie- of radiostation. Met hen spreekt ze af om het nieuws tegelijkertijd te brengen. Als haar bijvoorbeeld door een militie te verstaan wordt gegeven dat ze een journalist of cartoonist moet ontslaan 'dan sturen we die persoon twee weken, maar soms zes maanden met vakantie en dan is de opwinding voorbij. Dan is iedereen het al weer vergeten. Het is een beproefde methode: je verdwijnt gewoon tijdelijk uit zicht.'
Naast de dreigementen, wordt het de journalisten ook op andere manieren niet makkelijk gemaakt hun gewone werk te doen. Ergens op afstappen, is in Irak al een hele onderneming. De journalisten zijn met handen en voeten gebonden vanwege beperkende maatregelen van de Iraakse autoriteiten. Zo zijn journalisten niet langer welkom op plaatsen waar autobommen zijn ontploft of zelfmoordcommando's hebben huisgehouden.
al Sabah al Jedid
De oude krant al Sabah is, aldus Van Ammelrooy, een spreekbuis van de regering geworden. Inmiddels heeft de nieuwe krant al Sabah al Jedid een oplage van 15.000 en wordt de krant voornamelijk gelezen door hoger opgeleiden (mensen met tenminste middelbare school). De krant wordt draaiende gehouden met behulp van advertentiekosten en financiële giften van Nederlandse organisaties. Van Ammelrooy en haar man kampen regelmatig met onvoorziene kosten als herstelwerkzaamheden na beschietingen van de drukkerij.
