De honderdduizenden Chinese bloggers vormen de meest betrouwbare ogen en oren in China, meent Xiao Qiang, hoogleraar journalistiek in Berkeley (Californië) en directeur van het China Digital Project. Maar ook de westerse media kunnen het gebrek aan informatie in China via internet te lijf gaan, ondanks de censuur.
 Xiao Qiang: "The Great Firewall is niet 100% waterdicht" |
Xiao Qiang zit achter zijn laptop in de lobby van het hotel in Amsterdam. Hij is net aangekomen, en ‘moet even kijken wat er op internet in China is gebeurd'. Hij is hier voor een bliksembezoek en geeft ter gelegenheid van de lancering van de Chinese website van de Wereldomroep een lezing over internet en China. Zijn favoriete Chinese site? "Verschillende Chinese bloggers, zoals studenten, schrijvers, journalisten of techneuten. Bij hen vind je informatie die je op de officiële nieuws-websites niet vindt."
Sneeuwscheppen
Qiang geeft het voorbeeld van de verkeerschaos in Zuid-China die door de hevige sneeuwval in de afgelopen weken is ontstaan. Hij surft naar een pagina van een regionaal televisiestation en klikt een video aan over de ramp. Achter de verslaggeefster rijden tanks af en aan. Rijen soldaten scheppen sneeuw om de weg vrij te maken. Qiang: "Zo wil de overheid dat de ramp wordt verslagen: het is vreselijk, maar we zullen er alles aan doen om het probleem te verhelpen. Maar het menselijk leed, de miljoenen mensen die niet thuis komen, de chaos en de wanhoop komen niet in beeld."
 Het politiek correcte filmpje over de sneeuwval op Video.sina. |
Op YouTube staat een met de handcamera gedraaid filmpje, geupload door Daniel Turb, dat de andere kant van de sneeuwchaos laat zien:
Kinderen komen in de verdrukking, een vrouw wordt bijna vertrapt, mensen vechten om een plekje in een trein. Qiang: "Deze kant van de ramp blijft onzichtbaar op de officiële kanalen. Laat staan dat er een kritische vraag wordt gesteld naar de oorzaken van deze chaos. Want hoe kan het dat de sneeuwval zoveel impact heeft? En waarom laat de regering toe dat al die miljoenen migrantenwerkers slechts een keer per jaar, allemaal op hetzelfde tijdstip naar huis kunnen, duizenden kilometers verderop? Ook daarvoor moet je op blogsites kijken. Daar worden die discussies wel gevoerd."
 Chinese website van de Wereldomroep |
Geavanceerd filtersysteem
Persoonlijke weblogs en homevideo's zoals die van de chaos op het station in Guangzhou worden ook door de westerse media bekeken en soms uitgezonden. Dat doet Qiang ook op zijn eigen Engelstalige website China Digital Times. Deze site verzamelt nieuws over China, zowel van Chinese bloggers als van buitenlandse mediabronnen. Ook maken studenten van Qiang eigen journalistieke producties. "De relatie tussen Chinese bloggers en de westerse media werkt twee kanten op", vertelt Qiang: "Wij hebben de bloggers nodig voor informatie over China waar we tot voorheen geen toegang tot hadden. Tegelijkertijd voorzien wij hen van nieuws dat Chinese nieuwszenders niet belichten."
Natuurlijk probeert de Chinese overheid er alles aan te doen om deze ongewenste informatiestroom tegen te gaan. Het land kent een geavanceerd filtersysteem dat het internet afgraast en alle websites afsluit die zich niet aan de Chinese censuurregels houden. Ongewenste buitenlandse websites, zoals de China Digital Times, worden bij de poort geblokkeerd.
The Great Firewall
Maar The Great Firewall is niet 100 procent waterdicht. Qiang: "Er zijn zoveel particuliere websites en nieuws verspreidt zich via internet zo snel, dat zelfs de Chinese internetpolitie daar niet tegenop kan." Dan toont hij een kaartje waarop is te zien waar de bezoekers van de China Digital Times vandaan komen. In de VS en Europa staan de meeste rode bollen, die aangeven waar de bezoekers vandaan komen. Maar ook in China zijn ze te vinden. "Mensen weten met techniek door die firewall heen te breken."
Op mijn verzoek bekijkt Qiang de Chineestalige website van de Wereldomroep. Op de homepage staat een artikel over Nederlanders die in China werken, overzichten van Nederlandse kranten en een verhaal over De Nederlandse politiek. Wat verder weg gestopt staat een artikel over de doodstraf en over de opstand van de monniken in Myanmar. Qiang acht de kans klein dat deze site wordt geblokkeerd. "De site richt zich in eerste instantie op nieuws uit Nederland. Dat er af en toe een kritisch artikel verschijnt over bijvoorbeeld de doodstraf, zal niet snel leiden tot het ‘bannen' van de website." Hij surft nog wat pagina's verder en knikt instemmend. "Maar helemaal zeker weet je het met de Chinese internetcensuur nooit."
Meer over: china digital times, chinese website, xiao qiang
