"Ze hebben geen
benul van democratie, winden zich te snel op en zijn totaal
onverantwoord bezig". Stevige kritiek van de Albanese
schrijver en mensenrechtenactivist Ismail Kadare aan het adres
van de politici in zijn land. Kadare was even in Nederland
voor de opening van het Amnesty International Filmfestival.
Ismail Kadare is de meest bekende Albanese schrijver die ook over de grenzen grote faam geniet. Elf van zijn boeken zijn in het Nederlands vertaald. Kadare was voor 1989 een van de grootste critici van het harde communistische regime in Albanië. Die rol kwam hem op een verbanning naar het platteland te staan. Na de omwenteling bleef het slecht gaan in Albanië en uit onvrede met de mislukte hervormingen verhuisde hij begin jaren '90 naar Parijs.
Nu de straten van de Albanese hoofdstad Tirana weer het toneel zijn van gewelddadige protesten en de belangrijkste politici elkaar voortdurend in de haren vliegen komt hij weer met kritiek. Kritiek aan het adres van premier Fatos Nano, een socialist en hervormer die met steun van Westerse landen een democratische gekozen regering in het zadel probeert te houden. En kritiek op ex-president Sali Berisha, volgens eigen zeggen anti-communist en oppositieleider, die probeert de regering Nano omver te werpen, desnoods met geweld. De politieke klasse in Albanië kenmerkt zich door onverantwoordelijk gedrag, zegt Ismail Kadare. Dat komt omdat men heel radicaal is en elkaar haat. Men weigert met elkaar te praten. En daar betaalt, zegt Kadare, heel Albanië nu de prijs voor: "Berisha is de eerste democratische president geweest na de val van het communistische régime. Jammer genoeg heeft hij veel fouten gemaakt. En Nano staat nu aan het hoofd van een regering die erkend is door de Europese landen. Maar ook hij heeft fouten gemaakt. Ze hebben dus geen van beiden reden om ergens trots op te zijn. Ze zouden bescheiden moeten zijn omdat ze het Albanese volk veel ellende hebben bezorgd." "Iedereen in Albanië walgt nu van de politici. De mensen willen nu een andere politieke klasse met een nieuwe moraal en hogere idealen. Niet zoals Fatos Nano die de corruptie zou bestrijden maar dat niet deed. Er zijn ministers die corrupt zijn, Nano heeft met ze gesproken maar waarom er niets gebeurd is weet ik niet. Toch moet hij iets doen aan die corruptie. En hij moet van de Bolsjewistische vleugel in z'n regering zien af te komen. Er is namelijk een groep Stalinisten die het hele politieke leven in Albanië heeft geradicaliseerd." Toch is ook het gedrag van de oppositie, geleid door ex-president Berisha, Kadare een doorn in het oog. Hij gruwt van de manier waarop Berisha met geweld de macht probeerde te grijpen: "Dat is onacceptabel en barbaars. Maar de socialisten provoceren de oppositie ook door belangrijke leiders te arresteren. En dat maakt ze medeschuldig omdat Berisha er het recht aan ontleent om gewapend op te treden tegen de voormalige communisten van Nano. Maar ik vind dat het feit dat Berisha anti-communist is absoluut geen reden om te proberen de macht te grijpen met illegale middelen."
Overigens denkt Ismail Kadare dat het Sali Berisha niet zal lukken de macht te grijpen: "Nee, gelukkig niet. Dat zou ook fataal zijn voor de Albanese politiek als iemand met geweld de macht zou grijpen. Het is Berisha niet gelukt en dat is een goede les voor hem en anderen geweest." Kadare ziet niets in diepzinnige theorieen over de achtergronden
van de strijd. Volgens hem is er geen sprake van een gevecht
tussen voorstanders van een modern Albanië en conservatieven
of van een strijd tussen noorderlingen en mensen uit het zuiden: "Dat zijn allemaal sprookjes. Ik denk dat de politieke klasse zich in het algemeen onverantwoordelijk gedraagt en de wetten van de democratie niet kent. De politici winden zich te snel op, gedragen zich typisch Balkanees en veel te kleurrijk. Ze kunnen hun emoties niet onder controle houden, zijn blind en begrijpen niets."
Kadare vergelijkt de politici met apen die elkaar voortdurend nadoen. De socialisten hebben twee jaar geleden geprobeerd met geweld de macht te grijpen. En nu zeggen ze dat Berisha iets barbaars doet, terwijl hij precies hetzelfde doet als zij twee jaar geleden: "Als je als politicus van die barbaarse praktijken af wilt, geef dan eens toe dat je zelf ook zo'n fout hebt gemaakt. En zeg erbij dat je weet dat je een dramatische fout hebt gemaakt, maar dat dat nooit weer zal gebeuren."
Ondertussen aanvaardt Kadare het lot van zijn land enigszins gelaten:
"Het is triest, maar ik ben niet zo pessimistisch omdat ik denk dat dit soort dingen in alle landen voorkomt. Veel landen hebben trieste periodes gehad waarin het leek of het einde nabij was. Maar zo gaat dat in de wereldgeschiedenis..."
Meer over: achtergronden, Afrika, Binnenhof, buitenland, Europa, Oost-Europa, RNW, Standplaats Boedapest., Standplaats Europa, USA, Wereldomroep
