En weer gingen tienduizenden demonstranten dit weekend in Kiev de straat op, weer werden er busladingen demonstranten uit het oosten van het land ter ondersteuning van premier Janoekovitsj aangevoerd, en weer is er een tentenkamp opgericht door de aanhangers van de pro-Russische premier.
Nauwelijks een jaar na de parlementsverkiezingen heeft president Joesjenko het parlement ontbonden en nieuwe verkiezingen uitgeschreven - tegen de zin van de meerderheid van datzelfde parlement.
Overstap
Directe aanleiding vormt de overstap van elf parlementariërs vorige maand naar het kamp van de tegenstander, van premier Janoekovitsj. Volgens president Joesjenko overtreden de parlementariërs hiermee een nieuwe wet, omdat op basis van deze wet parlementariërs na verkiezingen niet van partij mogen veranderen.
Joesjenko ziet met deze nieuwe overstap zijn machtsbasis in het parlement verder afbrokkelen. Hij vreest het moment waarop tweederde van het parlement in het kamp van premier Janoekovitsj zit, en daarmee in staat zal zijn de grondwet te wijzigen. En dus ontbinding van het parlement, en dus demonstraties van voor- en tegenstanders in het centrum van Kiev.
Deze taferelen doen sterk denken aan tweeënhalf jaar geleden, toen de overwinning van de presidentsverkiezingen werd opgeëist door zowel de westers georiënteerde Joesjenko als zijn rivaal Janoekovitsj. Destijds concludeerde het Constititionele Hof dat Janoekovitsj had gefraudeerd. Joesjenko - met een zwaar gehavend gezicht na een nooit opgehelderde poging hem te vergiftigen - werd in januari 2005 alsnog president.
 |
| Premier Janoekovitsj opnieuw in de clinch met president Joesjenko |
Maar van de vele beleidsmaatregelen en de westerse koers die Oekraïne twee jaar geleden leek te willen varen, kwam weinig terecht. Het kamp van Joesjenko viel al snel uiteen. De president ontsloeg zijn strijdmakker van het eerste uur, Julia Timosjenko, als premier wegens slecht functioneren. Bij de daarop volgende parlementsverkiezingen, in maart 2006, ging de Partij van de Regio's van Viktor Janoekovitsj met de overwinning aan de haal.
De kans op een snelle hervorming van de Oekraïense economie, op lidmaatschap van de NAVO en op een spoedige aansluiting bij de rest van Europa leek verkeken. Janoekovitsj was immers de man die door Rusland werd gesteund, en volgens het Joesjenko-kamp dus anti-westers.
Compromis
Toch sloten na maandenlang onderhandelen de voormalige kemphanen en hun partijen in de zomer een compromis. Janoekovitsj werd premier, en daarmee was er in Oekraïne een normale situatie van cohabitation ontstaan, een president en premier uit verschillende partijen die toch samenwerken.
Maar de samenwerking liep niet lekker. Joesjenko had grote moeite om de herrijzenis van Janoekovitsj te accepteren. En daarmee te aanvaarden dat een meerderheid van de Oekraïners had gekozen voor een langzamer hervormingstempo naar westers voorbeeld dan hij voor ogen had. Over toetreding tot de NAVO moest volgens Janoekovitsj eerst een referendum worden gehouden - en daarmee stond vast dat die toetreding er voorlopig niet zou komen; de overgrote meerderheid van de bevolking is namelijk tégen.
Poetin
Of deze koers van Janoekovitsj nu persé pro-Russisch moet worden genoemd, zoals Joesjenko en Timosjenko dat graag doen, is de vraag. Janoekovitsj lijkt veel onafhankelijker van Rusland te opereren dan drie jaar geleden. En het was juist Joesjenko die deze week naar Moskou wilde afreizen om steun te zoeken bij Poetin.
Opnieuw is er dus een patstelling ontstaan, en dreigen politieke tegenstanders deze op straat te willen uitvechten. Het Oekraïense leger heeft gezegd achter de president te staan. En het parlement heeft ten einde raad het Constitutionele Hof gevraagd in deze crisis een uitspraak te doen. Het is de vraag of het Hooggerechtshof ditmaal opnieuw Joesjenko zal steunen.
Meer over: crisis, Janoekovitsj, Joesjenko, Oekraïne, oranjerevolutie, parlmenet ontbonden, partij van de regio's
