Nederlands

Wintersporters opgelet: Zwitserland is vanaf vandaag lid van Schengen. Dat betekent: geen paspoortcontroles meer tussen Utrecht en Sankt Moritz. Alleen er zit een addertje onder het gras, want al worden personen niet meer gecontroleerd, de grenscontroles blijven bestaan. Twee liter wijn mag er mee, meer niet.

██ Schengenlanden ██  Ingevoerd (Monaco) ██  Leden, maar nog niet ingevoerd ██ Interesse getoond in toetreding  Bron: Wikipedia.org

"Nee, een volksfeest wordt het niet vandaag. Daarvoor zijn wij te nuchter, laat de Hollanders maar hierheen komen om te feesten." Adrian Sollberger is woordvoerder van het Zwitserse Integrationsburo dat de contacten met de Europese Unie onderhoudt. Hij legt uit wat het verschil is tussen het afschaffen van paspoortcontroles en het afschaffen van grenscontroles. Het eerste wordt geregeld door 'Schengen', het tweede niet.

Douane-unie
'Schengen' is het Europese verdrag dat het vrije verkeer van personen regelt. Dankzij 'Schengen' staan er aan de grens tussen Nederland en Duitsland al jaren geen wachtposten meer en kan je ongestoord doorrijden. Maar Zwitserland is een speciaal geval. Want de Alpenrepubliek is namelijk geen lid van de Europese Unie. En daarmee geen deel van de Europese douane-unie.

"De douane-unie is niet in ons belang," legt Sollberger uit. Zwitserland wil zijn eigen economische politiek blijven voeren en zelfstandig handelsverdragen kunnen sluiten. Iets dat een EU-lidstaat niet kan. Die taak neemt de Europese Commissie waar voor alle 27 lidstaten gezamenlijk. Als de Zwitsers zouden meedoen aan de douane-unie, dan zouden ze praktisch lid zijn van de Europese Unie en dat is nog een berg te ver.

Daarom dat de grensposten blijven bestaan. Want het goederenvervoer moet net als altijd worden gecontroleerd. En ook personenwagens kunnen worden doorgelicht op zoek naar smokkelwaar. Mensen mogen alleen gecontroleerd worden als er een concrete verdenking is.

Voor de duidelijkheid: vakantiegangers mogen 200 sigaretten, twee liter wijn en een liter sterke drank meenemen. Meer niet.

De Schengenakkoorden Nederland, België, Luxemburg, Duitsland en Frankrijk ondertekenden in 1985 in Schengen (Luxemburg) een verdrag dat stapsgewijs het vrije verkeer van personen mogelijk moest maken. De akkoorden traden in 1995 in werking en werden in 1997 via het verdrag van Amsterdam deel van de Europese Unie. Naast het vrije verkeer van personen regelt 'Schengen' de Europese samenwerking van politie en jusitie, een gemeenschappelijk visumbeleid en gemeenschappelijke asielprocedures. Door de jaren heen is het Schengengebied steeds groter geworden. Met Zwitserland zijn het nu 25 landen: de Europese Unie (exclusief Groot-Brittannië, Ierland, Roemenië en Bulgarije), IJsland en Noorwegen. Eind volgend jaar volgt Liechtenstein.

Internationale opsporing
Als de controles blijven, waarom wordt Zwitserland dan toch lid van 'Schengen'? Het zijn de minder bekende voordelen van het verdrag die het voor de Zwitsers aantrekkelijk maken. Bijvoorbeeld het gemeenschappelijk visumbeleid waardoor toeristen van buiten de EU geen apart visum voor Zwitserland meer nodig hebben. Maar vooral de Europese politiesamenwerking en de toegang tot de Europese database van gezochte personen zijn voor Zwitserland van groot belang.

Zwitserland hield in 2005 een referendum over 'Schengen'. Een kleine meerderheid (56 procent) was voor. Een belangrijk argument om de eurosceptische Zwitsers over de streep te trekken was dat met 'Schengen' de criminaliteit in Zwitserland beter te bestrijden is. Inmiddels werkt de Zwitserse politie al een paar maanden met de Europese database. De eerste resultaten zijn veelbelovend zegt Sollberger: "Dagelijks hebben we 20 hits. Het gaat dan om gestolen goederen of mensen die hun verblijfsrechten in Europa hebben verloren. Er zijn al mensen opgepakt dankzij dit systeem."

Liechtenstein
Al blijven de controles bestaan, de Zwitserse grens is vanaf vandaag officieel geen Europese buitengrens meer. Maar daarvoor komt er een andere 'echte' grens bij in de Alpen. Die tussen Zwitserland en Liechtenstein. Het dwergstaatje doet namelijk niet mee met Schengen en dat betekent dat voor het eerst sinds 1923 er weer controles zullen plaatsvinden tussen Zwitserland en Liechtenstein. Slagbomen en douanehuisjes komen er echter niet. De EU stemde in met het Zwitserse voorstel een paar bewakingscamera's op te hangen.