Al komt CO2 van nature voor in de lucht die we inademen, het gas is wel degelijk gevaarlijk. En we hebben allemaal zelf wel eens ervaren dat te veel CO2 ongezond is, zoals risicoanalist TNO Mark Spruijt uitlegt. "De lucht die we uitademen bevat 15 procent CO2. Iedereen kent wel het effect van een klaslokaal waar je een repetitie hebt gemaakt. We komen er met hoofdpijn uit, omdat we met zijn allen in zo'n kleine ruimte te veel CO2 hebben geproduceerd."
Hond
Maar wat nu als CO2 in grote concentraties vrijkomt? Dat gebeurde vorige week in het Duitse Mönchengladbach waar een CO2-tank van een brandblusinstallatie lek raakte. Buurtbewoner Michael Feldges die zijn hond Laika zag wankelen, belde het alarmnummer voor hij zelf bewusteloos raakte. Alleen snelle en massale hulpverlening voorkwam honderden doden.
Risicoanalist Mark Spruijt legt uit wat er gebeurde: "Als de concentraties CO2 lokaal te hoog worden, treedt een verdringing van zuurstof op. Je ademhalingssysteem raakt verstoord en je bent niet meer in staat om voldoende zuurstof uit de lucht op te nemen. Een vervelende eigenschap van CO2 is dat het zich dan als een zwaar gas gedraagt dat niet direct optrekt. Het verspreidt zich in de lucht en kan als een soort deken blijven hangen."
Op een windstille dag is kan het lang duren voor de verstikkende CO2-wolk verdwenen is. Daar komt nog bij dat CO2 geurloos is. Je merkt pas dat er iets aan de hand is als om je heen mensen in elkaar zakken.
Europees netwerk
Binnen een paar decennia zal, als het aan de Rotterdamse ambities ligt, CO2 vanuit grote delen van West-Europa via hogedrukpijpleidingen naar Rotterdam getransporteerd worden. Van daaruit sluizen pompen het broeikasgas door naar lege aardgasvelden in Groningen of zelfs onder de Noordzee. Daar moet het CO2 permanent en afgesloten van het milieu opgeslagen blijven. Greenpeace heeft overigens grote twijfels bij de haarbaarheid van deze CO2-opslag en wil eerst bewezen hebben dat het inderdaad kan.
Ingenieur Menso Molag, expert in risicobeheersing, vindt dat er over de risico's van het transport van CO2 nog te weinig bekend is. "Transport zal plaatsvinden over grote afstand en gedeeltelijk door bewoond gebied. We weten nog niet precies welke risico's we lopen, of wat we moeten doen als er iets misgaat."
Ondanks dit voorbehoud is Molag niet tegen het idee op zich, mits er snel onderzoek wordt gedaan naar veilige pijpleidingen, de juiste ligging van het netwerk, en de goede plekken waar in de toekomst nieuwe huizen kunnen worden gebouwd.
Aanslagen
Is het toekomstige CO2-netwerk niet zeer kwetsbaar voor terroristische aanslagen? Die hogedrukpijpleidingen zullen, net zoals het aardgasnetwerk, vlak onder de grond liggen. Maar daarmee is het volgens risicodeskundige Mark Spruijt nog niet per se een interessant doelwit. "Ik zie dat niet als een reële dreiging, in ieder geval niet anders dan het hoofdnetwerk voor aardgastransport. Bovendien wordt met het ontwerp van pijpleidingen altijd rekening gehouden met zowel boze opzet, als met technisch falen. Er zitten dus altijd kleppen in die de leiding afsluiten zodra de druk wegvalt. Dan stroomt er maar een beetje gas naar buiten. Die veiligheid zit altijd ingebouwd."
Maar, veiligheidskleppen of niet, het 'zware' en reukloze CO2 blijft gevaarlijk. Dat heeft de bijna-ramp in Duitsland vorige week bewezen.
Meer over: broeikasgas, co2 opslag, klimaatverandering, rotterdam climate initiative
