Met z'n duizenden staan de mensen pal voor het flatgebouw waar oud-dictator Jorge Videla onder huisarrest staat. Ze eisen dat de voormalige juntaleider, ook al is hij nóg zo bejaard, gewoon de cel indraait. Het is een van de vele manifestaties die deze week in Buenos Aires plaatsvinden, vlak voor de officiële herdenking van de coup op de 24e.
 |
 |
| Luister naar de reportage (5'57) | |
De rolluiken van Videla's flat zaten potdicht en ME'ers hielden de betogers op afstand. Maar de oud-dictator moet de mee demonstrerende Moeders van de Plaza de Mayo toch hebben gehoord. Zij riepen om hun verdwenen kinderen, zoals ze dat al 29 jaar doen. Veel van de slachtoffers stierven destijds in de honderden clandestiene detentiecentra, die de militairen overal in het land inrichtten. Sommigen werden levend vanuit vliegtuigen in zee gegooid. De Moeders, die nu zelf oud zijn, riepen de vooral jonge betogers op nooit te vergeten wat er is gebeurd. Chaos en geweld
Om niet te vergeten, richtten de Moeders met vier andere mensenrechtenorganisaties in een theater in het centrum van Buenos Aires een tentoonstelling in over Videla's schrikbewind. Bezoekers, oud en jong, staan voor de lugubere beelden en historische geluidsfragmenten in de rij, in het weekend zelfs tot op de stoep. Maar binnen worden ze er ook aan herinnerd dat op de dag van de coup zélf een groot deel van de bevolking blij was dat het leger ingreep. Want chaos en geweld heerste er al door het wanbeleid van president Juan Peron en later van zijn weduwe Isabel Peron.
 |
| Moeders van de Plaza de Mayo |
"Al in 1974 sleurden paramilitairen een leerling die maoïst was m'n klas uit en schoten hem dood," herinnert zich op een videoscherm een leraar. Ruim voor de coup vielen er zo al honderden doden. Door aanslagen door paramilitairen, geheime politie, of door de Montoneros, een marxistische guerillabeweging die eerst steun kreeg van Peron maar later niet meer. Veel Argentijnen dachten dat het leger de orde zou herstellen. Weinigen beseften toen dat het land aan de vooravond stond van een vuile oorlog die zes jaar zou duren en die vele duizenden fataal zou worden.
Vertrouwen in Kirchner
Wat opvalt is dat veel bezoekers van de tentoonstelling geloven dat onder de huidige president, Nestor Kirchner, de waarheid over wat er toen is gebeurd pas echt boven water komt. Ook de leidster van de Moeders van de Plaza de Mayo, Ebe de Bonafini, vindt dat Kirchner het verleden serieus neemt en vertrouwt hem daarom. Niet alle Moeders zijn het met haar koers eens. En sommige andere mensenrechtenorganisaties vinden ook dat De Bonafini teveel partij kiest voor Kirchner. Die organisaties vinden dat er nog teveel straffeloosheid heerst in het land en dat Kirchner daar onvoldoende tegenin gaat
Amnestiewetten
Maar De Bonafini vindt dat Kirchner niet alles in een paar jaar recht kan trekken. Ze wijst erop dat onder Kirchner het Hooggerechtshof de amnestiewetten voor militairen met vuile handen nietig heeft verklaard. Die wetten werden eind jaren tachtig door de toenmalige president Raúl Alfonsin afgekondigd en door zijn opvolger Carlos Menem ingevoerd. Doordat ze vorig jaar zijn afgeschaft, zit Videla nu thuis onder arrest op verdenking van kinderroof, marteling en moord. Ook honderden andere daders van destijds kunnen nu alsnog voor de rechter worden gedaagd. En dat gebeurt al, ook met handlangers van de militairen zoals rechters en een kapellaan van de politie van Buenos Aires die aan de martelingen meedeed.
 |
| Expositie over Videla's bewind. |
Kirchner, die destijds zelf vastzat omdat hij lid was van een revolutionaire jeugdbeweging, haalde ook de bezem door het politieapparaat. Hij benoemde nieuwe onderzoeksrechters en ontsloeg tientallen generaals. In 2005 moest legerleider Roberto Bendini in de militaire academie een portret van Videla dat daar nog altijd hing van Kirchner persoonlijk van de muur halen.
Nog niet klaar
"'Er zit geen vijand meer in het presidentiëel paleis", meent De Bonafini. Als gebaar aan Kirchner besloot ze daarom onlangs dat de Moeders hun jaarlijkse verzetsmars van een heel etmaal voortaan niet meer houden. Maar de Moeders blijven wel iedere donderdag naar het plein komen, omdat ook De Bonafini vindt dat Kirchner nog lang niet klaar is met zijn schoonmaakoperatie. Want zelfs nu, dertig jaar later, gaan de militairen nog over de schreef. Zo kwam een paar dagen geleden aan het licht dat ze nog steeds linkse politici bespioneren.
Diepe wonden
Het feit dat met het verleden nog altijd niet écht is afgerekend, maakte de bijna tienduizend demonstranten voor het huis van Videla in ieder geval woedend. De demonstratie liep nog net niet uit de hand. Maar voor Kirchner hielden de eieren en flessen met rode verf die tegen de gevel van de oud dictator uiteen spatten een waarschuwing in. Hij heeft nu het tij mee, maar als hij geen woord houdt met zijn belofte om schoon schip te maken, kan het ook meteen weer omslaan. Want de diepe wonden die de coup sloeg zijn nog lang niet geheeld. Ook heerst er in het land nog veel armoede als gevolg van het funeste economische beleid dat de junta destijds voerde. Een lichtpuntje is dat legerleider Bendini vorige week voor het eerste toegaf dat het inderdaad door de coup komt dat veel Argentijnen nog altijd nauwelijks te eten hebben.
