De Tweede Kamer heeft de regering gevraagd opheldering te verschaffen over de 'Slag om Chora' van afgelopen juni. Daarbij zouden tientallen Afghaanse burgers zijn omgekomen, grotendeels of ten dele als gevolg van Nederlandse artilleriebeschietingen en luchtsteun van ISAF, de door de NAVO geleide stabilisatiemacht in Afghanistan. Vorige maand had het parlement al informatie over de slag gekregen, maar een meerderheid van de parlementariërs neemt daar nu geen genoegen meer mee.
Het onderzoeksrapport over Chora van de VN en de onafhankelijke Afghaanse mensenrechtencommissie (PDF-file)
|
|
Op 16 juni 2007 begonnen Talibanstrijders vanuit verschillende richtingen een massaal offensief tegen Chora, zo'n dertig kilometer verwijderd van Tarin Kowt, de hoofdstad van de provincie Uruzgan. Wat volgde zou de grootste gevechtsactie worden van Nederlandse militairen sinds de inzet onder VN-vlag tijdens de Korea-oorlog, ruim 50 jaar geleden. Commandant Rob Querido besloot in overleg met het ISAF-commando om stand te houden en wierp vrijwel zijn hele Battle Group (in totaal zo'n 500 man sterk) in de strijd.
Overste Querido zei er later over: "Alles bij elkaar was het net een film van Spielberg: granaten en vliegtuigbommen explodeerden, her en der sloegen kogels en mortiergranaten in. De Explosieven Opruimingsdienst moest onder dekkingsvuur naar voren om rotsblokken te laten exploderen, waarna een peloton huiszuiverend voorwaarts ging. Alles klikte tussen de eenheden, er werd uitermate goed gecommuniceerd en samengewerkt."
Vier dagen later, op 20 juni was het tij gekeerd en waren de Taliban verdreven, mede dankzij de inzet van de ISAF-luchtmacht en de zware 155mm pantserhouwitser op Kamp Holland - de Nederlandse basis in Tarin Kowt.
Gewaarschuwd
Op 16 juni reden luidsprekerwagens door het gebied om de bevolking te manen een veilig heenkomen te zoeken. Desondanks vielen er onder de burgerbevolking tientallen doden, ondermeer in het gehucht Qal'a-i-Ragh. Maar waardoor precies, dat is tot op de dag van vandaag onduidelijk, en dat is ook waar het Nederlandse parlement nadere informatie over wil krijgen. Vast staat dat de Taliban mensen hebben afgemaakt of als menselijk schild hebben gebruikt en op diverse plaatsen zwaar mortier- en raketvuur hebben ingezet. Vast staat ook dat ISAF vliegtuigbommen heeft afgeworpen, ondersteund door artillerievuur van de Nederlandse pantserhouwitser. En juist dat laatste is omstreden gebleken.
President Hamid Karzai was de eerste die vraagtekens zette bij het gebruik van de pantserhouwitser. "Je opent niet het vuur op dertig kilometer afstand van het doel. Daarmee maak je vrijwel zeker slachtoffers onder de burgerbevolking,'' zei Karzai. Maar daarna zwakte hij zijn woorden af en prees de Nederlandse inzet. Er volgden een officieel onderzoek door de Afghaanse overheid, door de onafhankelijke mensenrechtencommissie van Afghanistan in samenwerking met de VN-missie UNAMA, door de NAVO en door de Nederlandse krijgsmacht. Zo liggen er nu vier nog niet publiek gemaakte onderzoeksrapporten over de Slag om Chora.
|
|
Houwitser
De discussie gaat nu over de vraag of de meerderheid of juist een minderheid van de burgerslachtoffers gevallen is als gevolg van de lucht- en artilleriesteun. Daarnaast blijkt er ook binnen de NAVO volop discussie te zijn geweest. De bevelhebber van ISAF in Kabul, de Amerikaanse generaal Dan MacNeill, bekritiseerde de Nederlanders omdat ze de pantserhouwitser hadden ingezet zonder dat er een waarnemer in de frontlinies aanwezig was die kon zien waar de granaten terecht kwamen.
Burgerslachtoffers
Maar NAVO-opperbevelhebber generaal John Craddock en secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer hebben die kritiek verworpen en de Nederlanders in het gelijk gesteld. Volgens geraadpleegde deskundigen heeft Nederland in Uruzgan een van de modernste en precieze artilleriewapens ter wereld ingezet, waarbij geen voorwaartse waarnemer meer nodig is. Na het herfstreces zal de regering nadere informatie aan de Tweede Kamer verstrekken, maar minister van Defensie Eimert van Middelkoop heeft benadrukt dat het parlement alle relevante informatie al heeft ontvangen.
En op de achtergrond speelt een veel bredere discussie: de vraag of ISAF en OEF (de door de VS geleide coalitietroepen van Operatie Enduring Freedom) niet veel te veel onschuldige burgerslachtoffers maken bij hun strijd tegen de Taliban. De Afghaanse overheid en mensenrechtenorganisaties zijn er van overtuigd dat dat het geval is. NAVO-baas Jaap de Hoop Scheffer heeft eerder dit jaar in ieder geval aangekondigd dat de alliantie - waar mogelijk - lichtere vliegtuigbommen zou gebruiken en een betere coördinatie met het Afghaanse regeringsleger en eenheden onder OEF-vlag zou bewerkstelligen.
Meer over: chora, dan macneill, kamp holland, pantserhouwitser, qal'a-i-ragh, rob querido, slag om chora, tarin kowt, uruzgan
Gerelateerde artikelen:
- Omgekomen en gesneuvelde Nederlandse militairen in Afghanistan
- NAVO voorzichtiger in Afghanistan
- De aanslag in Deh Rawod
- Unlucky Dutch in Uruzgan
