Ondanks alle ophef heeft de cartoonrel ook iets opgeleverd: er kwam een discussie op gang over de vraag of moslims humor hebben. Ja dus! En grappen mogen best over het geloof gaan.
Graadmeter
De uit Turkije afkomstige cabaretière en columniste Funda Müjde kan zich er nog steeds kwaad over maken. Het idee dat moslims weinig tot geen humor hebben, vindt ze bespottelijk. Maar echt kwaad maakt haar dat dit gedacht wordt naar aanleiding van de cartoonrellen in februari 2006. "Alsof het niet kunnen lachen om die specifieke cartoons een graadmeter zou zijn voor het hebben van humor!" Volgens haar moet je de ophef die ontstond over de cartoons plaatsen in de context van de spanningen die er nu in de wereld zijn.
Spanningen die zijn ontstaan na de aanslagen van 11 september en de daaruit volgende strijd tegen het terrorisme. Volgens Funda Müjde kun je de publicatie van de spotprenten dan ook niet anders zien dan een bewuste provocatie: "En daarna wordt moslims verweten een laag incasseringsvermogen te hebben en geen gevoel voor humor. En dat alles op een toon van: wij weten wat goed voor hen is. Wij in het westen hebben een luxe probleem; wij winden ons bijna nergens meer over op. En dus hebben we een nieuw 'poppetje' gevonden en dat zijn de moslims en de islam en daar kunnen we heerlijk tegen ageren."
Verwoestend
Dat er in het westen wordt gedacht dat moslims geen grappen kunnen maken, snapt arabist en journalist Eilder Mulder wel: "Dat is natuurlijk onbekendheid. En laten we eerlijk zijn, door alles wat we hebben meegemaakt op 11 september en daarna tijdens de cartoonrellen kan ik me voorstellen dat er Nederlanders zijn die niet meteen denken dat we met een groep humoristen te maken hebben. Wat dat betreft hebben mensen als Bin Laden en ayatollah Khomeini verwoestend werk verricht voor ons beeld van de islam."
 |
| Moslims protesteren in februari 2006 in Londen tegen de spotprenten in een aantal Europese kranten. |
Funda: "Zo kan een jood zelfspot drijven over de Tweede Wereldoorlog. En zo kan ik als een uit Turkije afkomstige vrouw grappen maken over moslimvrouwen. Daarom 'vergeven' mensen het me. Maar als ik met een westerse bril op door het leven zou gaan en dan die grapjes zou maken, dan kan ik dat niet doen.Tenminste op dit moment nog niet."
Moslimhumor
De vraag dringt zich op of er eigenlijk zoiets bestaat als moslimhumor. "Nee", zegt Eildert Mulder resoluut, "We hebben de neiging om de moslimwereld als een uniform geheel te zien. Maar in feite zijn er heel veel variaties. Als je een Egyptenaar uit Caïro zou vergelijken met een inwoner van Koeweit, dan zou je zien dat dat twee heel andere werelden zijn. Er bestaat tussen die twee zelfs een groter verschil dan tussen bijvoorbeeld een Italiaan en een Brit!"
Als je het dan toch over moslimhumor wilt hebben, dan valt eigenlijk meer de gelijkheid op dan het verschil, stelt Funda Müjde. Zo maken moslims ook de nodige grapjes over vrouwen, domme blondjes, en kennen ze hun equivalent van de Nederlandse 'Belgen-moppen'. Dat religie een gevoelig onderwerp is, ontkent Funda niet. Maar dat daar geen grappen over gemaakt kunnen worden, is volgens haar niet waar. In haar eigen cabaretvoorstelling schuwt zij religie niet.
Tijdens een voorstelling verkleedt ze zich bijvoorbeeld als een stereotype Turkse vrouw met bijbehorend accent. En maakt ze grappen over het feit dat religie als onderwerp helemaal in is. Zo in, dat mensen er een moord voor doen. Of ze vertelt dat zij als vrij bekende Nederlandse niet onopgemerkt een erotheek binnen kan stappen en dus maar voor het gemak een burka aantrekt. Waarop ze dat ook daadwerkelijk doet, om die al vertellend weer uit te trekken en er als buikdanseres onder tevoorschijn te komen. Het kan dus, omdat zijzelf een Turkse is en dus uit de groep komt waarover zij grappen maakt.
Madonna
Volgens Funda Müjde spelen er ook in de westerse wereld nog steeds gevoeligheden als het om religie gaat. Een voorbeeld zijn de optredens en videoclips van popzangeres Madonna, die in westerse landen tot veel ophef leiden. Dat is volgens Funda een zelfde religieuze gevoeligheid als in het geval van moslims bij de bewuste cartoons. Alleen is het in westerse landen bij wet geregeld dat je dat kunt aanvechten bij de rechter.
"Zo ver zijn veel moslimlanden nog helemaal niet", volgens Müjde: "Daar vechten mensen nog niet om het mogen publiceren van cartoons, maar daar strijden ze voor andere basale rechten. En voor democratie. Denk je dat ze daar zitten te wachten op onze seksuele en religieus getinte grapjes? Denk je ook dat wij ze helpen in hun strijd? Welnee! Sterker nog; wij brengen schade toe aan hun werk voor democratie naar westers model. Omdat nu juist de radicale, fundamentalistische groepen kunnen zeggen; zie je nou wel. Willen jullie die decadentie van het westen invoeren in ons land? No way!"
En dus hebben de cartoons in de Deense krant uiteindelijk weinig opgeleverd. Toch blijft Müjde een optimist. Want één ding weet ze zeker: eens zullen we allemaal samen kunnen lachen om grapjes over de paus én Mohammed.
Meer over: cartoonrellen, denemarken, humor, moslims, protesten
